Hematom

Hematom (İng. hematoma; Yun. haima kan), doku içinde sınırlı kan birikimidir.

Etimoloji

Yunanca haima (kan) sözcüğüne kitle belirten -oma ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.

Birikim, damar dışına çıkan kanın doku aralıklarında toplanmasıyla oluşur ve zamanla organize olur.^[1]

Yerleşim, klinik önemi belirler; bu ilişki değerlendirmenin temelidir.

Genişleyebilen boşluklarda birikim uzun süre belirti vermez.

Buna karşın kapalı ve genişleyemeyen alanlarda küçük bir birikim bile ağır sonuçlar doğurur.

Bu nedenle kafa içi ve göz çukuru hematomları, boyutundan bağımsız olarak acildir.

Epidural hematom, kafatası ile beyin zarı arasında birikir ve genellikle atardamar kaynaklıdır.

Klasik seyri, kısa bilinç kaybı ardından açık dönem ve sonrasında hızlı kötüleşmedir.

Bu açık dönem, hastanın iyi görünmesi nedeniyle taburcu edilmesine yol açar; bu tuzak ölümcüldür.

Subdural hematom ise köprü toplardamarlarından kaynaklanır ve daha yavaş gelişir.

Yaşlı hastada ve antikoagülan kullananlarda küçük travmayla bile oluşur.

Bu grupta belirtiler haftalar sonra ortaya çıkabilir; travma öyküsü hatırlanmayabilir.

Bu nedenle yaşlı hastada açıklanamayan bilinç değişikliği ve düşmede görüntüleme yapılmalıdır.

Bu bağlantının kurulmaması, kronik subdural hematomun atlanmasının başlıca nedenidir.

Kas içi hematomlar, antikoagülan kullanan hastalarda ağır olabilir.

Rektus kılıfı hematomu, karın ağrısı ve kansızlıkla başvurur ve cerrahi karınla karışır.

Muayenede kaslar kastırıldığında kitlenin belirginleşmesi, duvar kaynaklı olduğunu gösterir.

Bu basit ayrım, gereksiz ameliyatı önler.

Retroperitoneal hematom, sinsi seyreder ve büyük hacimlere ulaşabilir.

Bu tabloda uyluk ağrısı ve sinir basısına bağlı güçsüzlük görülebilir.

Kompartman sendromu, hematomun kapalı kas bölmesinde basınç artışına yol açmasıyla gelişir.

Bulgularla orantısız ağrı, en erken belirtidir; nabzın alınması tanıyı dışlamaz.

Yönetimde çoğu hematom kendiliğinden emilir; girişim gerekmez.

Erken dönemde soğuk uygulama ve basınç, büyümesini sınırlar.

Boşaltma, enfeksiyon riski nedeniyle seçici olarak yapılır.

Antikoagülan kullanan hastada, ilacın kesilmesi ve geri çevrilmesi gerekebilir.

Kulak ve burun bölmesindeki hematomlar, boşaltılmazsa kalıcı biçim bozukluğuna yol açar.

↑ Kumar V ve ark., Robbins and Cotran Pathologic Basis of Disease, 10. baskı, 2020.