Septum

Septum (İng. septum; Lat. septum bölme), iki boşluğu ya da yapıyı birbirinden ayıran bölmedir.

Etimoloji

Latince saepire (çitle çevirmek) fiilinden türeyen septum sözcüğünden gelir.

Klinik bağlam

Terim vücutta birden çok yapıyı adlandırır; en sık kalp bölmeleri, burun bölmesi ve kas bölmelerini ayıran zarlar için kullanılır. Kalpte iki bölme bulunur: kulakçıkları ayıran atriyal ve karıncıkları ayıran ventriküler septum. Bu bölmelerdeki doğuştan açıklıklar, en sık görülen kalp anomalileri arasındadır ve klinik davranışları büyük ölçüde deliğin boyutuna bağlıdır. Küçük ventriküler septum defektleri gürültülü bir üfürüm yaratmakla birlikte çoğu kez kendiliğinden kapanır; büyük defektler ise sessiz seyredip akciğer damar yatağını kalıcı biçimde hasara uğratabilir. Bu karşıtlık, üfürüm şiddetinin hastalığın ağırlığını yansıtmadığını gösteren klasik bir örnektir.

Soldan sağa geçişin uzun süre sürmesi, akciğer damar direncini artırır ve geçişin yön değiştirmesine yol açar; bu tabloya Eisenmenger sendromu denir. Yön değiştikten sonra defektin kapatılması zararlıdır, çünkü açıklık artık sağ kalp için bir tahliye yolu işlevi görmektedir. Bu nedenle zamanında girişim, tedavi edilebilirlik açısından belirleyicidir. Atriyal düzeydeki açık foramen ovale ise erişkinlerin önemli bir bölümünde bulunur ve genellikle zararsızdır; ancak toplardamar kaynaklı bir pıhtının sol tarafa geçmesine izin vererek paradoksal emboliye ve genç hastadaki nedeni açıklanamayan inmeye yol açabilir.

Ventriküler septum, miyokard enfarktüsü sonrası yırtılabilir. Bu komplikasyon seyrektir ancak ölümcüldür; enfarktüsten günler sonra ani kötüleşme, yeni ortaya çıkan sert bir üfürüm ve akciğer ödemiyle kendini gösterir. Aynı bölge, hipertrofik kardiyomiyopatide aşırı kalınlaşarak sol ventrikül çıkışını daraltır; bu tabloda üfürüm ayağa kalkmakla artar, çömelmekle azalır. Sağ ventrikülün genişlediği durumlarda ise bölme sola doğru itilir ve sol ventrikülün dolumunu bozar; bu etkileşim ventriküler bağımlılık olarak adlandırılır.

Burun bölmesinin eğriliği, tıkanıklığın sık ve düzeltilebilir bir nedenidir. Bu bölgede oluşan hematom, boşaltılmazsa kıkırdağın beslenmesini bozarak erimesine ve kalıcı çökme deformitesine yol açar; bu nedenle travma sonrası burun içi muayenesi zorunludur. Kaslar arasındaki bölmeler ise kapalı hacimler oluşturur; bu yapı, ödem ya da kanama durumunda basıncın hızla yükselmesine ve kompartman sendromuna zemin hazırlar.

Eş anlamlılar

• Bölme

İlgili terimler

• Doğumsal anomali
• Emboli
• Miyokard enfarktüsü
• Burun
• Kompartman sendromu