Afoni

Afoni (İng. aphonia; Yun. a- yok, phone ses), sesin tümüyle çıkarılamamasıdır.

Etimoloji

Yunanca a- (yok) ve phone (ses) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Terim, sesin niteliğinin bozulduğu ses kısıklığından ayrılır; burada ses üretimi tümüyle durmuştur ve hasta yalnızca fısıltıyla konuşabilir. Ses, ses tellerinin yaklaşarak titreşmesiyle oluştuğundan, bu durum tellerin ya birbirine değememesinden ya da titreşememesinden kaynaklanır. Bu çerçeve, ayırıcı tanının omurgasını oluşturur ve nedenleri yapısal, sinirsel ve işlevsel olarak gruplandırmayı sağlar.

Yapısal nedenler arasında ağır larenjit, ses tellerinde kitle, travma ve ödem bulunur. Sinirsel nedenlerin başında ise iki taraflı ses teli felci gelir; bu tablo yalnızca sesi değil havayolunu da tehdit eder ve solunum sıkıntısı geliştiğinde acil değerlendirme gerektirir. Tiroit ve boyun cerrahisi bu felcin en sık nedenidir; entübasyon sonrası da görülebilir. Sol ses teli felcinde, sinirin göğüs boşluğuna inen uzun seyri nedeniyle akciğer tümörü, lenf düğümü büyümesi ve aort anevrizması araştırılmalıdır; bu bağlantının kurulmaması ciddi bir hastalığın gözden kaçmasına yol açar.

İşlevsel afoni ayrı bir gruptur ve tanınması önemlidir. Bu tabloda ses tellerinin yapısı ve hareketi normaldir; konuşma sırasında teller birbirine yaklaşmaz, buna karşın öksürürken, gülerken ve boğaz temizlerken normal ses çıkar. Bu tutarsızlık, tanının anahtarıdır ve muayenede kolayca gösterilebilir. Tablo işlevsel nörolojik bozukluk grubunda yer alır; belirtiler gerçektir ve bilinçli üretilmez. Bu noktanın hastaya doğru aktarılması tedavinin ilk basamağıdır; kötü aktarılan bir tanı hastanın kopmasına yol açar. Tedavi, konuşma terapisiyle yürütülür ve yanıt çoğu kez hızlıdır.

Değerlendirmede en kritik adım, ses tellerinin doğrudan görülmesidir; bu inceleme yapılmadan verilen tanı güvenilir değildir. Uyarıcı bulgular arasında solunum sıkıntısı, stridor, yutma güçlüğü, kanlı balgam ve kilo kaybı bulunur; bu bulgular ivedi değerlendirme gerektirir. Ses istirahati önerilirken fısıltının telleri dinlendirdiği yönündeki yaygın inanış yanlıştır; fısıltı gerginliği artırır. Ani gelişen afonide anafilaksi, yabancı cisim ve travma dışlanmalıdır; bu tablolarda havayolu önceliklidir.

Eş anlamlılar

• Ses kaybı

İlgili terimler

• Ses kısıklığı
• Ses teli
• Larenjit
• İşlevsel nörolojik bozukluk
• Havayolu