Ses kısıklığı

Ses kısıklığı (İng. hoarseness; Lat. dysphonia), sesin niteliğinin bozulması ve çıkarılmasında güçlük yaşanmasıdır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; tıpta disfoni olarak adlandırılır.

Ses, ses tellerinin titreşimiyle oluşur; titreşimi bozan her etken sesin niteliğini değiştirir.^[1]

Bozulma üç düzeyde olabilir: tellerin yapısında, hareketinde ya da sinir denetiminde.

Bu üçlü çerçeve, ayırıcı tanıyı düzenler.

En sık neden, akut viral larenjittir; genellikle kendini sınırlar ve bir iki hafta içinde geçer.

Ses kötüye kullanımı, bağırma ve mesleki aşırı kullanım, tellerde nodül ve polip oluşumuna yol açar.

Sigara, kronik ödem ve iyi huylu kitlelere neden olur; ayrıca kanser riskini belirgin biçimde artırır.

En kritik klinik kural, uzun süren ses kısıklığının araştırılmasıdır.

Birkaç haftadan uzun süren ve açıklanamayan kısıklık, larenks kanseri açısından değerlendirilmelidir.

Bu kural, özellikle sigara ve alkol kullanan hastalarda kesindir; bekleme yaklaşımı ölümcül gecikmeye yol açar.

Larenks kanseri, erken evrede yalnızca ses kısıklığı verir; bu nedenle erken tanı oranı yüksek olabilecek bir kanserdir.

Bu fırsatın kaçırılması, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir.

Sinir kaynaklı nedenler ayrı bir dikkat gerektirir; rekürren larengeal sinirin felci ses telini hareketsiz bırakır.

Bu sinirin sol dalı, göğüs boşluğuna inip aort kavsi çevresinden geri döner; bu uzun seyir klinik açıdan belirleyicidir.

Bu nedenle sol ses teli felci, göğüs içindeki bir kitleyi işaret edebilir; akciğer tümörü, lenf düğümü büyümesi ve aort anevrizması sayılabilir.

Bu ilişkinin bilinmemesi, ciddi bir hastalığın gözden kaçmasına yol açar.

Tiroit ve boyun cerrahisi sonrası gelişen felç, en sık bilinen komplikasyonlardan biridir.

İki taraflı felç, solunum sıkıntısına yol açar ve acil değerlendirme gerektirir.

Diğer nedenler arasında gastroözofageal reflü, hipotiroidi, nörolojik hastalıklar ve inhale steroit kullanımı bulunur.

İnhale steroit kullanan hastada ağız çalkalanmaması, mantar enfeksiyonuna ve kısıklığa yol açar; bu basit önlem sıklıkla anlatılmaz.

Değerlendirmede ayrıntılı öykü, sigara ve meslek sorgusu ile larengoskopik inceleme yapılır.

Ses tellerinin doğrudan görülmesi, tanının temelidir; bu inceleme ertelenmemelidir.

Tedavi nedene yöneliktir; ses istirahati, ses terapisi, cerrahi ve nedene özgü ilaç tedavisi kullanılır.

Fısıldayarak konuşmanın ses tellerini dinlendirdiği inanışı yanlıştır; fısıltı zorlanmayı artırır.

↑ Flint PW ve ark. (ed.), Cummings Otolaryngology: Head and Neck Surgery, 7. baskı, 2020.