Alprostadil
Alprostadil (İng. alprostadil), prostaglandin E1'in sentetik biçimi olan, damar genişletici etkili ilaçtır.
Etimoloji
Prostaglandin adından türetilmiş uluslararası ortak addır.
Klinik bağlam
İlacın en kritik kullanım alanı, doğumsal kalp hastalığı bulunan yenidoğanlarda duktus arteriozusun açık tutulmasıdır.[1] Fetal dolaşımda akciğerleri kısa devre yapan bu damar, doğumdan sonra oksijen düzeyinin yükselmesi ve prostaglandin düzeyinin düşmesiyle kapanır. Ancak duktusa bağımlı kalp anomalilerinde bu kapanma, sistemik ya da akciğer kan akımının kesilmesi anlamına gelir ve yaşamı tehdit eder. İlaç, prostaglandin etkisini yerine koyarak damarı açık tutar ve bebeğin cerrahi girişime kadar yaşamasını sağlar.
Bu kullanımın klinik önemi, zamanlamasındadır. Doğumdan sonraki ilk günlerde ani kötüleşen, morarma ya da şok tablosuyla gelen yenidoğanda duktusa bağımlı kalp hastalığı akla getirilmelidir; bu grupta ilaç, kesin tanı beklenmeden başlanabilir ve yaşam kurtarıcıdır. Sepsis ile ayrımı güç olabileceğinden, iki olasılık birlikte ele alınır. Başlıca yan etkileri apne, ateş, kızarma ve tansiyon düşüklüğüdür; apne özellikle ilk saatlerde sıktır ve bu nedenle tedavi, solunum desteği verilebilecek koşullarda başlatılmalıdır. Bu öngörünün yapılmaması, ilaç başlandıktan sonra yaşanan en sık sorundur.
İkinci kullanım alanı erektil işlev bozukluğudur. Penis içine enjeksiyon ya da üretra içine uygulama biçiminde kullanılır; kavernöz cisimlerdeki düz kası gevşeterek kan akımını artırır. Ağızdan alınan ilaçlara yanıt vermeyen ya da bunları kullanamayan hastalarda seçenek oluşturur. En önemli komplikasyonu priapizmdir; dört saatten uzun süren ağrılı ereksiyon acil durumdur ve gecikilirse kalıcı doku hasarı ile işlev kaybına yol açar. Bu nedenle hastaya bu durumda gecikmeden başvurması gerektiği açıkça anlatılmalıdır. Diğer yan etkiler uygulama yerinde ağrı ve fibrozis gelişimidir.
İlaç ayrıca ağır periferik damar hastalığında, iyileşmeyen iskemik yaralarda ve Raynaud olgusunun ağır biçimlerinde kullanılmıştır; bu alanlarda kanıt düzeyi sınırlıdır. Damardan uygulandığında sistemik damar genişlemesine bağlı tansiyon düşüklüğü ve baş ağrısı görülür. Kanama eğilimi olan hastalarda ve trombosit işlev bozukluğunda dikkatli olunmalıdır; ilaç trombosit kümelenmesini de baskılar. Uygulamanın deneyimli merkezlerde ve yakın izlemle yapılması esastır.
Eş anlamlılar
- Prostaglandin E1
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Kliegman RM ve ark. (ed.), Nelson Textbook of Pediatrics, 21. baskı, 2020.