Disguzi

Disguzi (İng. dysgeusia; Yun. dys- bozuk, geusis tat), tat algısının bozulması ve tatların olduğundan farklı algılanmasıdır.

Etimoloji

Yunanca dys- (bozuk) ve geusis (tat) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Tat bozuklukları terminolojide ayrılır: tat alamama agüzi, azalma hipogüzi, çarpık algılama ise disguzidir. Hastalar çoğunlukla ağızda kalıcı metalik, acı ya da tuzlu bir tat tanımlar. Değerlendirmenin ilk adımı, yakınmanın gerçek tat bozukluğu mu yoksa koku kaybına bağlı lezzet kaybı mı olduğunun ayrılmasıdır; yiyeceklerin zengin lezzeti büyük ölçüde kokuyla oluştuğundan, koku kaybı olan hasta "tat alamıyorum" der. Temel tatların ayrı ayrı sınanması bu ayrımı sağlar.

İlaçlar en sık ve en kolay düzeltilebilir nedendir; buna karşın öyküde en çok atlanan başlıktır. Anjiyotensin dönüştürücü enzim engelleyicileri, metronidazol, klaritromisin, antitiroid ilaçlar, kemoterapi ilaçları, metformin ve çinko şelasyonu yapan maddeler tipik sorumlulardır. Bu nedenle yakınmanın başlangıcı ile yeni başlanan ilaçların zamanlaması karşılaştırılmalıdır; ilaç kesildiğinde tablo genellikle düzelir.

Ağız içi nedenler ikinci sırada yer alır. Ağız kuruluğu, tat moleküllerinin çözünmesini engelleyerek algıyı bozar; ilaç yan etkisi, ışın tedavisi ve Sjögren sendromu başlıca nedenlerdir. Kötü ağız hijyeni, ağız içi mantar enfeksiyonu, periodontal hastalık ve uyumsuz protezler de neden olabilir. Ayrıca farklı metal içeren restorasyonların bir arada bulunması, galvanik akım oluşturarak metalik tat yaratabilir. Bu nedenle ağız içi muayenesi zorunlu bir adımdır.

Sistemik ve nörolojik nedenler ayrıca değerlendirilmelidir. Çinko ve B grubu vitamin eksiklikleri, ileri böbrek yetmezliği, denetimsiz diyabet, karaciğer hastalıkları ve hipotiroidi tat algısını bozar. Fasiyal sinir felci, orta kulak ameliyatları ve yirmi yaş dişi cerrahisi sırasında sinir dalının zedelenmesi bölgesel kayba yol açar. Beyin sapı lezyonları ve temporal lob nöbetlerinde tat halüsinasyonları görülebilir. Gebelikte ortaya çıkan tat değişiklikleri olağandır. Klinik önem, yaşam kalitesinin ötesindedir; iştahsızlık, kilo kaybı ve beslenme bozukluğu, özellikle yaşlıda ciddi sonuçlara yol açar.

Eş anlamlılar

• Tat bozukluğu

İlgili terimler

• Agüzi
• Tat alma
• Ağız kuruluğu
• Anosmi
• Çinko