Enkoprezis

Enkoprezis (İng. encopresis; Yun. en içine, kopros dışkı), tuvalet denetimini kazanmış yaştaki çocuğun dışkısını uygunsuz yerlere yapması ya da kaçırmasıdır.

Etimoloji

Yunanca en (içine) ve kopros (dışkı) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Tanı, dört yaşından büyük çocuklarda ve belirli bir sıklıkta yineleyen kaçırma varlığında konur. Olguların büyük çoğunluğu kabızlıkla ilişkilidir ve bu, kavramın en kritik noktasıdır. Rektumda biriken sert dışkı kütlesinin çevresinden sıvı dışkı sızar; aile bunu ishal ya da bilinçli davranış sanır. Bu nedenle çocuğun kaçırıyor olması, denetimini kaybettiği anlamına gelmez; tersine, çoğu kez farkında bile değildir çünkü genişleyen rektumda duyu azalmıştır.

Kısır döngünün anlaşılması tedaviyi belirler. Ağrılı bir dışkılama deneyimi, anal fissür ya da tuvalet korkusu, çocuğun dışkısını tutmasına yol açar; tutulan dışkı sertleşir, bir sonraki dışkılama daha ağrılı olur ve tutma davranışı pekişir. Zamanla rektum genişler, duyu azalır ve kaçırma başlar. Bu nedenle çocuğun cezalandırılması ya da utandırılması yalnızca yararsız değil, tabloyu ağırlaştıran bir davranıştır. Ailenin bu düzeneği anlaması, tedavinin ilk ve en önemli adımıdır.

Değerlendirmede parmakla rektal muayene ya da karın muayenesiyle dışkı kütlesinin saptanması tanıyı koydurur. Uyarıcı bulguların varlığında organik nedenler araştırılmalıdır: yaşamın ilk günlerinde mekonyumun geç çıkması, karın şişkinliği, büyüme geriliği, safralı kusma ve boş rektum Hirschsprung hastalığını düşündürür. Omurga alt bölümünde deri değişiklikleri, alt uzuvlarda güçsüzlük ve idrar kaçırma, omurilik kapanma kusurlarını akla getirir. Hipotiroidi ve çölyak hastalığı da değerlendirilmelidir.

Tedavi iki aşamalıdır ve sıralamaya uyulması zorunludur. Önce birikmiş dışkının boşaltılması sağlanır; bu yapılmadan başlanan idame tedavisi başarısız olur ve kaçırma sürer. Ardından uzun süreli yumuşatıcı tedavi ile düzenli tuvalet alışkanlığı kazandırılır; yemeklerden sonra belirli sürelerle tuvalete oturma ve ödüllendirme temelli davranışsal program uygulanır. Tedavi aylar sürer ve erken kesildiğinde nüks sıktır. Ruhsal değerlendirme, kabızlıkla ilişkisiz biçimde ve bilinçli olarak uygunsuz yerlere dışkılayan çocuklarda ayrıca gereklidir.

Eş anlamlılar

• Dışkı kaçırma

İlgili terimler

• Kabızlık
• Anal fissür
• Dışkı kaçırma
• Çocuk gelişimi
• Müshil