Anal fissür
Anal fissür (İng. anal fissure; Lat. fissura yarık), makat kanalı derisinde uzunlamasına gelişen ağrılı yırtıktır.
Etimoloji
Latince fissura (yarık, çatlak) sözcüğünden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tablonun kısır döngüsü klinik açıdan belirleyicidir: sert dışkının yol açtığı yırtık, iç sfinkter kasında refleks kasılmaya neden olur; artan kas gerginliği bölgenin kanlanmasını azaltır ve yara iyileşemez.[1] Bu nedenle tedavinin tümü, kas gerginliğini azaltarak kan akımını artırma ilkesine dayanır. Yırtıkların büyük çoğunluğu arka orta hatta yerleşir; bu bölgenin kanlanması görece zayıftır ve iyileşmenin niçin güç olduğunu açıklar.
Klinik tablo tipiktir ve öykü genellikle tanıyı koydurur. Dışkılama sırasında bıçak saplanır gibi keskin ağrı ve sonrasında saatlerce süren yanma bulunur; tuvalet kağıdında parlak kırmızı kan görülür. Ağrının şiddeti nedeniyle hasta dışkılamaktan kaçınır, bu da kabızlığı artırarak döngüyü pekiştirir. Muayenede makat kenarının nazikçe ayrılmasıyla yırtık görülebilir; ağrı nedeniyle parmakla muayene ve anoskopi çoğu kez tolere edilemez ve akut dönemde zorlanmamalıdır.
Ayırıcı tanı açısından yerleşim belirleyicidir. Yan duvarlarda yerleşen, çok sayıda, düzensiz kenarlı ya da olağandışı görünümlü yırtıklar, olağan fissür kabul edilmemelidir; Crohn hastalığı, tüberküloz, sifiliz, HIV ilişkili enfeksiyonlar ve kötü huylu hastalıklar araştırılmalıdır. Bu ayrımın yapılmaması, altta yatan hastalığın gözden kaçmasına yol açar. Kronikleşen olgularda yırtığın dış ucunda deri katlantısı ve iç ucunda hipertrofik papil gelişir.
Tedavinin ilk basamağı dışkı kıvamının düzenlenmesidir; lif alımının artırılması, yeterli sıvı ve gerektiğinde yumuşatıcı kullanımı, tek başına olguların önemli bir bölümünü iyileştirir. Ilık oturma banyoları kas gerginliğini azaltır. Yerel nitrat ve kalsiyum kanal blokeri içeren preparatlar kası gevşeterek iyileşmeyi sağlar; nitratlarda baş ağrısı sık görülen ve tedaviyi bıraktıran yan etkidir. Dirençli olgularda botulinum toksini ve yanal iç sfinkterotomi uygulanır. Elle genişletme yöntemi, dışkı kaçırma riskinin yüksekliği nedeniyle terk edilmiştir.
Eş anlamlılar
- Makat çatlağı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.