Hemoroid
Hemoroid (İng. haemorrhoid; Yun. haima kan, rhoos akış), makat kanalındaki damar yastıkçıklarının büyümesi ve aşağı doğru kaymasıyla ortaya çıkan durumdur.
Etimoloji
Yunanca haima (kan) ve rhoos (akış) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Damar yastıkçıkları hastalık değil, normal anatomik yapılardır; dışkı ve gaz tutmaya ince ayar sağlayan destek dokularıdır.[1] Bu nedenle amaç bu yapıların tümüyle yok edilmesi değil, belirti veren bölümün tedavi edilmesidir; aşırı çıkarım dışkı kaçırmaya yol açabilir. İç ve dış biçimler, dentat çizgiye göre ayrılır ve bu ayrım klinik olarak belirleyicidir: iç bölge iç organ tipi innervasyona sahiptir ve ağrı duyusu taşımaz, dış bölge ise deri tipi innervasyona sahiptir ve çok ağrılıdır.
Bu ayrımın en önemli sonucu, iç hemoroidin ağrısız kanama yapmasıdır. Dışkı yüzeyine bulaşan ya da klozete damlayan parlak kırmızı kanama tipiktir. Buna karşın makat bölgesinde şiddetli ağrı bulunması, hemoroid tanısını sorgulatmalıdır; bu tabloda anal fissür, tromboze dış hemoroid ya da apse düşünülmelidir. Anal fissürde dışkılama sırasında bıçak saplanır gibi ağrı ve sonrasında saatlerce süren yanma tipiktir. Tromboze dış hemoroidde ise ani başlayan, mor renkli ve çok ağrılı bir şişlik vardır.
Klinik açıdan en kritik nokta, rektal kanamanın hemoroide bağlanmasının tehlikesidir. Hemoroid çok yaygın olduğundan, kolorektal kanser bulunan hastada da rastlantısal olarak saptanabilir; bu durumda kanamanın nedeni olarak görülmesi tanının gecikmesine yol açar. Bu nedenle kırk yaş üzerinde, kilo kaybı, kansızlık, dışkılama alışkanlığında değişiklik ya da aile öyküsü bulunan hastada kanama, tam bir bağırsak incelemesi yapılmadan hemoroide bağlanmamalıdır.
Tedavi evreye göre planlanır. İlk basamak, kabızlığın giderilmesi ve dışkı kıvamının düzenlenmesidir; lif alımının artırılması ve yeterli sıvı, kanama ile belirtileri belirgin biçimde azaltır. Tuvalette uzun süre oturulmaması ve ıkınmadan kaçınılması önerilir. Sarkma olmayan ya da hafif sarkma gösteren olgularda lastik bant ligasyonu ve skleroterapi gibi ayaktan yöntemler etkilidir. İleri evrede cerrahi uygulanır; ameliyat sonrası ağrı belirgindir ve iyi denetlenmelidir. Gebelikte tablo sıktır ve genellikle doğum sonrasında geriler.
Eş anlamlılar
- Basur
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.