Kabızlık

Kabızlık (İng. constipation), dışkılama sıklığının azalması, dışkının sertleşmesi ve boşaltımda zorlanmayla seyreden yakınmadır.

Etimoloji

Türkçe kabız sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Tanım yalnızca sıklığa dayanmaz; zorlanma, sert dışkı, tam boşalmama hissi ve elle yardım gereksinimi de ölçütler arasındadır.

Birincil biçimler yavaş geçişli tip, dışkılama bozukluğu ve kabızlık baskın irritabl bağırsak sendromudur. Dışkılama bozukluğunda pelvik taban kaslarının uyumsuz kasılması söz konusudur; bu ayrım önemlidir, çünkü müshillere değil biyofeedback tedavisine yanıt verir.

İkincil nedenler arasında ilaçlar, metabolik bozukluklar, nörolojik hastalıklar ve mekanik tıkanıklıklar bulunur.

İlaçlar en sık nedendir. Opioidler, antikolinerjik etkili ilaçlar, kalsiyum kanal blokerleri, demir preparatları, alüminyum içeren antasitler ve bazı antidepresanlar sorumludur.

Opioid kaynaklı kabızlık, ayrı bir öneme sahiptir; hoşgörü gelişmeyen tek yan etkidir. Bu nedenle opioid başlanırken barsak düzenleyici tedavi de birlikte planlanmalıdır. Bu basamağın atlanması, en sık görülen bakım eksikliğidir.

Metabolik nedenler hipotiroidi, hiperkalsemi, hipokalemi ve diyabettir. Nörolojik nedenler arasında Parkinson hastalığı, multipl skleroz ve omurilik yaralanmaları sayılır.

Uyarıcı bulgular, mekanik nedenlerin araştırılmasını gerektirir: yeni başlangıç, ileri yaş, kilo kaybı, kanama, anemi, aile öyküsünde kolorektal kanser ve dışkı kalibresinde incelme. Bu bulgular varlığında kolonoskopi yapılmalıdır.

Alanın en önemli klinik tuzaklarından biri taşma ishalidir. Dışkı tıkacı bulunan hastada, tıkacın çevresinden sızan sıvı dışkı ishal sanılır ve bağırsak durdurucu ilaç verilir; bu, tabloyu ağırlaştırır. Rektal muayene bu hatayı önler ve ihmal edilmemelidir.

Yaşlı, hareketsiz ve nörolojik hastalığı olanlarda dışkı tıkacı sık görülür; huzursuzluk, deliryum, idrar retansiyonu ve karın ağrısıyla ortaya çıkabilir.

Kronik zorlanmanın sonuçları hemoroid, anal fissür, rektal sarkma ve idrar kaçırmadır.

Yönetimde yaşam biçimi düzenlemeleri — lif ve sıvı alımının artırılması, düzenli fiziksel etkinlik, dışkılama dürtüsünün ertelenmemesi — ilk basamaktır. Lif, dışkılama bozukluğu ve yavaş geçişli tipte yakınmaları artırabilir.

İlaç tedavisinde ozmotik müshiller ilk seçenektir; uyarıcı müshiller gerektiğinde eklenir. Uyarıcı müshillerin uzun süreli kullanımının bağırsağı kalıcı biçimde bozduğu yönündeki eski görüş, günümüzde büyük ölçüde geçerliliğini yitirmiştir.

Opioid kaynaklı kabızlıkta, yanıt alınamayan olgularda çevresel etkili opioid almaç antagonistleri kullanılır; ağrı kesici etkiyi bozmadan bağırsak etkisini geri çevirirler.

Eş anlamlılar

• Konstipasyon
• Peklik

İlgili terimler

• Opioid
• İrritabl bağırsak sendromu
• Bağırsak tıkanıklığı
• Kolorektal kanser
• Hipotiroidi