Anal dilatasyon

Anal dilatasyon (İng. anal dilatation), makat kanalının elle ya da aletle genişletilmesi işlemidir.

Etimoloji

Latince anus (makat) ve dilatare (genişletmek) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

İşlem, geçmişte anal fissür tedavisinde yaygın biçimde uygulanmıştır; amaç, iç sfinkter kasının aşırı gerginliğini azaltarak yara yerinin kanlanmasını artırmak ve iyileşmeyi sağlamaktır. Fissürün iyileşmemesinin temel nedeni, ağrının yol açtığı kas kasılmasının bölgedeki kan akımını daha da azaltmasıdır; bu kısır döngünün kırılması tedavinin dayanağıdır. Ancak elle yapılan genişletmede kas denetimsiz biçimde zedelenir ve hasar öngörülemez.

Bu nedenle yöntem günümüzde terk edilmiştir. Elle genişletme sonrası dışkı kaçırma sıklığının kabul edilemez düzeyde yüksek olduğu gösterilmiş; bu komplikasyon çoğu kez kalıcıdır ve yaşam kalitesini ağır biçimde bozar. Özellikle kadınlarda ve doğum sırasında sfinkter zedelenmesi öyküsü bulunanlarda risk daha yüksektir. Bu deneyim, denetimsiz ve ölçülemeyen cerrahi girişimlerin niçin terk edildiğini gösteren öğretici bir örnektir.

Güncel yaklaşımda tedavi basamaklıdır. Önce dışkının yumuşatılması, lif alımının artırılması, ılık oturma banyoları ve yerel tedavilerle iyileşme hedeflenir; kas gevşemesini sağlayan yerel ilaçlar bu amaçla kullanılır. Yanıt alınamayan kronik olgularda, kesilecek kas miktarının denetlenebildiği yanal iç sfinkterotomi yeğlenir; bu işlemde iyileşme oranı yüksek, dışkı kaçırma riski ise elle genişletmeye göre belirgin biçimde düşüktür. Yine de bu girişimde de risk vardır ve hasta bilgilendirilmelidir.

Kontrollü genişletme, ayrı bir bağlamda hâlâ kullanılır. Anal darlıklarda, geçirilmiş cerrahi ya da ışın tedavisi sonrası gelişen daralmalarda, kalibre edilmiş genişleticilerle aşamalı ve ölçülü uygulama yapılır. Ayrıca doğumsal darlıklarda ve bazı işlemler öncesinde nazik genişletme uygulanabilir. Fissürün olağandışı yerleşimli, çok sayıda ya da iyileşmeyen biçimlerinde Crohn hastalığı, tüberküloz, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar ve kötü huylu hastalıklar araştırılmalıdır; bu grupta yerel tedaviyle yetinilmesi tanının gecikmesine yol açar.

Eş anlamlılar

• Anal genişletme

İlgili terimler

• Anal fissür
• Dışkı kaçırma
• Hemoroid
• Kabızlık
• Anal deşarj