Ense
Ense (İng. nape; Lat. nucha), boynun arka bölgesidir.
Etimoloji
Türkçe kökenli bir sözcüktür; tıp dilinde Latince nucha ve buna bağlı nukal sıfatı kullanılır.
Klinik bağlam
Bölge, boyun omurları, derin ense kasları ve bunları örten nukal bağdan oluşur; bu yapılar başın taşınmasını ve dengede tutulmasını sağlar.[1] Klinik açıdan en tanınmış bulgu ense sertliğidir; menenjit ve subaraknoid kanamada beyin zarlarının uyarılmasına bağlı olarak boynun öne eğilmesi ağrılı ve kısıtlı hale gelir. Bu bulgunun bulunmaması tanıyı dışlamaz; bebeklerde, yaşlılarda ve bilinci kapalı hastalarda bulunmayabilir. Bu nedenle kuşku varlığında lomber ponksiyon geciktirilmemelidir.
Gebelik izleminde bölgenin ayrı bir yeri vardır. Fetüsün ense derisi altındaki sıvı kalınlığının ölçümü, ilk üç aylık dönem tarama testlerinin bileşenidir; artmış kalınlık, kromozom anomalileri, doğumsal kalp hastalıkları ve genetik sendromlar açısından risk göstergesidir. Bu ölçüm tanı koydurmaz, yalnızca riski belirler ve ileri değerlendirme gerekliliğini ortaya koyar. Ölçümün belirli gebelik haftaları arasında ve standart tekniğe uygun yapılması, sonucun güvenilirliğini belirler.
Ense, sistemik hastalıkların deri bulgularının izlendiği bölgelerdendir. Akantozis nigrikans burada kadifemsi koyulaşma biçiminde görülür ve insülin direncini gösterir; obez çocuk ve ergende saptanması diyabet taraması gerektirir. Ayrıca psoriasis, seboreik dermatit ve kıl kökü iltihapları bu bölgede yerleşir. Boyun arka bölgesinde büyüyen lenf düğümleri, kırk yaş üzerinde nazofarenks kaynaklı tümörler yönünden değerlendirilmelidir.
Bölgeyi ilgilendiren ağrı, günlük uygulamada sık karşılaşılır ve çoğu olguda mekaniktir. Uzun süreli ekran kullanımı, uygunsuz yastık ve stres tetikleyicidir; iyi seyirlidir ve etkinliğin sürdürülmesi önerilir. Buna karşın ani başlayan, yaşamın en şiddetli ağrısı olarak tanımlanan ense ve baş ağrısı, subaraknoid kanamayı düşündürür ve acil görüntüleme gerektirir. Ateş, bilinç değişikliği, kola yayılan güçsüzlük ve travma öyküsü de ileri değerlendirme gerektiren uyarıcı bulgulardır.
Eş anlamlılar
- Nukal bölge
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Standring S (ed.), Gray's Anatomy, 42. baskı, 2021.