Kontrasepsiyon

Kontrasepsiyon (İng. contraception; Lat. contra karşı, conceptio gebe kalma), gebeliğin önlenmesine yönelik yöntemlerin tümüdür.

Etimoloji

Latince contra (karşı) ve conceptio (gebe kalma) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Yöntemler etkinliklerine göre sıralanır ve bu değerlendirmede iki ayrı ölçüt kullanılır: kusursuz kullanımdaki etkinlik ile gerçek yaşamdaki etkinlik. Aradaki fark kullanıcı hatasından kaynaklanır ve düzenli kullanım gerektiren yöntemlerde belirgindir. Rahim içi araçlar ile deri altı implantları, bir kez uygulandıktan sonra kullanıcı çabası gerektirmediğinden gerçek yaşamda en yüksek etkinliği sağlar; bu nedenle güncel kılavuzlarda uzun etkili geri döndürülebilir yöntemler ilk sırada önerilir.

Seçim, tıbbi uygunluk ölçütlerine göre yapılır. Östrojen içeren yöntemler tromboz öyküsü, kalıtsal pıhtılaşma bozukluğu, aurası olan migren, denetimsiz hipertansiyon ve sigara içen otuz beş yaş üstü kadınlarda uygun değildir; bu durumlarda yalnızca progestin içeren ya da hormon içermeyen seçenekler yeğlenir. Emzirme döneminde östrojenden kaçınılır. Bakırlı rahim içi araç, hormon kullanılamayan hastalarda etkili bir seçenektir ve aynı zamanda acil korunmanın en etkili yöntemidir.

Yaygın yanlış inanışların düzeltilmesi, danışmanlığın önemli bir parçasıdır. Rahim içi aracın enfeksiyon riskini artırdığı görüşü, güncel verilerle sınırlanmıştır; risk yalnızca yerleştirme sonrası kısa dönemde ve mevcut enfeksiyon varlığında geçerlidir. Doğum yapmamış kadınlarda da güvenle kullanılabilir. Uzun süreli hormonal kullanımın kalıcı kısırlık yaptığı inancı doğru değildir; yöntem bırakıldıktan sonra doğurganlık geri döner.

Danışmanlığın niteliği, yöntemin sürdürülmesini belirler. Yan etkilerin ve düzensiz kanama gibi beklenen değişikliklerin önceden anlatılması, bırakma oranlarını azaltan en önemli etkendir. Yöntemlerin çoğunun cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korumadığı; yalnızca kondomun bu korumayı sağladığı vurgulanmalıdır ve risk taşıyan kişilerde iki yöntemin birlikte kullanılması önerilir. Acil korunma seçenekleri de anlatılmalıdır; etkinliği zamanla azaldığından gecikilmemesi gerekir. Adölesanlarda gizliliğin korunması, hizmete erişimin önündeki en önemli engeli ortadan kaldırır.

Eş anlamlılar

• Doğum kontrolü
• Korunma

İlgili terimler

• Aile planlaması
• Oral kontraseptif
• Rahim içi araç
• Sterilizasyon
• Gebe