Gebe

Gebe (İng. pregnant), rahminde gelişmekte olan bir embriyo ya da fetüs taşıyan kadındır.

Etimoloji

Türkçe kökenli bir sözcüktür; tıp dilinde Latince gravida kullanılır.

Klinik bağlam

Gebelikte ortaya çıkan fizyolojik değişiklikler, hastalıkların değerlendirilmesini doğrudan etkiler ve olağan ölçütlerin uyarlanmasını gerektirir. Kan hacmi belirgin biçimde artar; bu, ağır kanamada belirtilerin geç ortaya çıkmasına ve kaybın hafife alınmasına yol açar. Kalp hızı yükselir, kan basıncı orta dönemde düşer, solunum sayısı ve akciğer havalanması artar. Pıhtılaşma eğilimi yükseldiğinden tromboembolizm riski birkaç kat artar ve bu, anne ölümlerinin başlıca nedenlerindendir.

Karın içi organların yer değiştirmesi, cerrahi tabloların sunumunu değiştirir. Apandisit gebelikte tipik sağ alt kadran ağrısı yerine daha yukarıda ağrı yapabilir; ayrıca bulantı ve kusma gebeliğe bağlanarak tanı gecikebilir. Bu gecikme, hem anne hem fetüs için riski artırır. Bu nedenle gebede karın ağrısı, gebelikle açıklanmadan önce cerrahi nedenler yönünden değerlendirilmelidir. Görüntülemede ultrasonografi ve manyetik rezonans yeğlenir; ancak yaşamı tehdit eden durumlarda gerekli tomografiden kaçınılmamalıdır.

Anestezi ve acil bakımda iki uyarlama zorunludur. Mide boşalması gecikir ve alt özofagus sfinkteri gevşer; bu nedenle aspirasyon riski yüksektir ve hava yolu erken güvence altına alınır. Sırt üstü yatarken büyümüş rahim ana toplardamarı sıkıştırarak kalbe dönen kanı azaltır; bu nedenle gebe sol yan konumda tutulmalı ya da rahim elle sola çekilmelidir. Canlandırmada temel ilke annenin önceliklendirilmesidir; annenin dolaşımı sağlanmadan fetüsün korunması olanaksızdır.

İlaç kullanımında karar, gerçek risk verilerine dayandırılmalıdır. Gerekli bir tedavinin gebelik gerekçesiyle kesilmesi, hastalığın kendisinin oluşturduğu riski artırabilir; epilepsi, astım ve tiroid hastalıklarında tedavinin sürdürülmesi kural olarak gereklidir. Gebelik öncesi danışmanlık, folik asit desteği, kronik hastalıkların denetim altına alınması ve aşı durumunun gözden geçirilmesi en yüksek getirili girişimlerdir. İzlemde kan basıncı, idrarda protein, kan şekeri ve fetal büyüme düzenli değerlendirilir; baş ağrısı, görme bulanıklığı, karın ağrısı ve ödemin ani artışı preeklampsi yönünden acil değerlendirme gerektirir.

Eş anlamlılar

• Gravida

İlgili terimler

• Gebelik haftası
• Anne
• Doğum
• Preeklampsi
• Aile planlaması