Anne

Anne (İng. mother), bir çocuğu doğuran ya da annelik rolünü üstlenen kadındır.

Etimoloji

Türkçe kökenli bir sözcüktür; tıp dilinde Latince mater kökünden gelen maternal sıfatı kullanılır.

Klinik bağlam

Tıpta terim, gebelik, doğum ve doğum sonrası dönemin merkezinde yer alır; bu üç dönem birlikte maternal sağlık başlığı altında ele alınır. Gebelikte anne ile fetüsün sağlığı birbirine bağlıdır; anneye yönelik her tedavi kararı bu ikili değerlendirmeyle verilir. Ancak temel ilke, annenin durumunun önceliklendirilmesidir: annenin dolaşımı ve oksijenlenmesi sağlanmadan fetüsün korunması olanaksızdır. Bu ilke, gebede canlandırma ve travma yönetiminde belirleyicidir.

Gebelikte fizyolojik değişiklikler klinik değerlendirmeyi doğrudan etkiler. Kan hacmi belirgin biçimde artar; bu, ağır kanamada belirtilerin geç ortaya çıkmasına yol açar ve kaybın hafife alınmasına neden olur. Kalp hızı artar, kan basıncı orta dönemde düşer, pıhtılaşma eğilimi yükselir ve tromboembolizm riski artar. Mide boşalması gecikir ve alt özofagus sfinkteri gevşer; bu nedenle aspirasyon riski yüksektir ve anestezi yaklaşımı buna göre planlanır. Sırt üstü yatarken büyük toplardamarın basıya uğraması tansiyon düşüklüğü yapar; sol yan konum bu nedenle önemlidir.

Doğum sonrası dönem, sıklıkla ihmal edilen bir izlem alanıdır. Anne ölümlerinin önemli bir bölümü bu dönemde gerçekleşir; kanama, enfeksiyon, preeklampsi ve tromboembolizm başlıca nedenlerdir. Doğumdan sonra ortaya çıkan baş ağrısı, görme bulanıklığı, nefes darlığı, göğüs ağrısı, aşırı kanama ve ateş uyarıcı bulgulardır ve acil değerlendirme gerektirir. Emzirme döneminde ilaç seçimi ayrı bir dikkat gerektirir; birçok ilaç güvenle kullanılabilir ancak bu bilgi doğrulanmalıdır.

Ruhsal sağlık, bu alanın en çok gözden kaçan yönüdür. Doğum sonrası hüzün ilk günlerde görülen ve kendiliğinden geçen bir durumdur; buna karşın doğum sonrası depresyon tedavi gerektirir ve anne-bebek bağlanmasını, bebeğin gelişimini etkiler. Doğum sonrası psikoz ise acil psikiyatrik bir tablodur. Bu nedenle rutin izlemlerde ruhsal durumun sorgulanması standart uygulamadır. Gebelik öncesi danışmanlık, kronik hastalıkların denetimi ve folik asit desteği, sağlıklı bir gebeliğin temelini oluşturur.

Eş anlamlılar

• Maternal

İlgili terimler

• Gebe
• Doğum
• Aile planlaması
• Emzirme
• Depresyon