İnotrop

İnotrop (İng. inotrope), kalp kasının kasılma gücünü artıran ilaç grubudur. Düşük debili dolaşım yetmezliğinde kullanılır.

Etimoloji

Yunanca lif anlamındaki is ile yönelme anlamındaki tropos sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

İlaçların ortak özelliği, kalp kası hücresinde kasılma sırasında kullanılabilir kalsiyum miktarını ya da kalsiyuma duyarlılığı artırmalarıdır. Katekolaminler — dobutamin, adrenalin, dopamin — beta-1 reseptörleri üzerinden siklik AMP artışına yol açar. Fosfodiesteraz-3 inhibitörleri — milrinon — siklik AMP yıkımını engelleyerek aynı sonuca farklı yoldan ulaşır; ayrıca damar genişletici etkileri nedeniyle inodilatör olarak adlandırılır. Levosimendan ise kalsiyum duyarlılığını artırır ve enerji tüketimini göreli olarak az artırdığı için ayrı bir konumdadır. Digoksin, sodyum-potasyum pompasını engelleyerek etki eder ve etkisi zayıftır.

Kullanım alanları kardiyojenik şok, düşük debili sendrom, kalp cerrahisi sonrası pompadan ayrılamama ve sağ ventrikül yetmezliğidir. Bu ilaçların vazopressörlerden ayrılması önemlidir: vazopressörler damar direncini artırarak basıncı yükseltir, inotroplar ise debiyi artırır. Şokun türü belirlenmeden yapılan seçim, tabloyu kötüleştirebilir. Örneğin dağılımsal şokta yalnızca inotrop kullanmak hipotansiyonu derinleştirirken, kardiyojenik şokta yalnızca vazopressör kullanmak ardyükü artırarak debiyi düşürür.

Uygulamada hemodinamik değerlendirme belirleyicidir. Soğuk ve nemli deri, kapiller dolumun uzaması, laktat yüksekliği ve idrar çıkışının azalması düşük debiyi düşündürür; ekokardiyografi ve gerektiğinde ileri hemodinamik izlem karar vermeyi kolaylaştırır.

Yan etkiler bu ilaç grubunun en önemli sınırlamasıdır. Kalp kasının oksijen tüketimini artırdıklarından iskemiyi kötüleştirebilirler. Taşikardi, atriyal ve ventriküler ritim bozuklukları sık görülür. Dobutamin ve milrinon damar genişletici etkileriyle hipotansiyon yapabilir; milrinonun yarı ömrü uzundur ve böbrek yetmezliğinde birikir. Adrenalin, yüksek dozlarda laktat düzeyini yükseltir; bu artışın her zaman doku perfüzyonunun bozulduğu anlamına gelmediği bilinmelidir — aksi hâlde gereksiz tedavi yoğunlaştırmasına gidilir.

Kritik bir uyarı, uzun dönemli kullanımla ilgilidir: kronik kalp yetersizliğinde sürekli inotrop kullanımı, belirtileri geçici olarak hafifletse de ölüm oranını artırır. Bu nedenle kullanım, geri döndürülebilir bir duruma köprü olarak, nakil ya da mekanik destek beklerken veya palyatif amaçla sınırlandırılmalıdır. "Debiyi yükseltmek her zaman iyidir" varsayımı, bu alandaki en önemli kavram yanılgısıdır.

Beta bloker kullanan hastalarda beta agonisti inotropların etkisi azalır; bu durumda fosfodiesteraz inhibitörleri ya da levosimendan tercih edilebilir, çünkü etkileri beta reseptöründen bağımsızdır.

Sağ ventrikül yetmezliğinde yaklaşım özeldir: pulmoner damar direncinin düşürülmesi, hipoksemi ve hiperkapninin önlenmesi, aşırı sıvı yüklemesinden kaçınılması ve uygun inotrop desteği birlikte planlanır.

Tedavi süresince en düşük etkin dozun kullanılması, düzenli olarak gereksinim değerlendirmesi ve mümkün olan en kısa sürede kesilmesi esastır. Yanıt alınamayan hastalarda mekanik dolaşım desteği — intraaortik balon pompası, mikroaksiyel pompalar, ekstrakorporeal membran oksijenizasyonu — gündeme gelir; bu kararların erken ve çok disiplinli biçimde alınması sonuçları iyileştirir.

Eş anlamlılar

• Pozitif inotropik ajan

İlgili terimler

• Kardiyojenik şok
• Vazopressör
• Kalp debisi
• Kalp yetersizliği
• Ekstrakorporeal membran oksijenizasyonu