Kardiyojenik şok

Kardiyojenik şok (İng. cardiogenic shock; Yun. kardia "kalp" + genēs "üreten" + Fr. choc "darbe"), yeterli intravasküler hacme karşın kalbin birincil pompa yetmezliği nedeniyle kardiyak debinin düşmesi ve doku perfüzyonunun kritik düzeyde bozulmasıyla karakterize, yüksek mortaliteli şok tipidir; klinik olarak kalıcı hipotansiyon ve uç organ hipoperfüzyonu bulgularıyla tanımlanır.

Etimoloji

Yunanca kardia (kalp) ve genēs (doğuran, üreten) sözcüklerinden "kalp kökenli" anlamındaki kardiyojenik; Fransızca choc (çarpma, darbe) sözcüğünden Türkçeye geçen şok ile birleşir.

Klinik bağlam

Kardiyojenik şok, şokun dört ana tipinden biridir (diğerleri hipovolemik, distribütif ve obstrüktif) ve düşük kardiyak debi ile yüksek dolum basınçları kombinasyonuyla ayırt edilir. En sık neden akut miyokard enfarktüsüne bağlı sol ventrikül yetmezliğidir ve enfarkt olgularının %5–10'unda gelişir; mekanik komplikasyonlar (papiller kas rüptürüne bağlı akut mitral yetersizliği, ventriküler septal rüptür, serbest duvar rüptürü), fulminan miyokardit, son evre dilate kardiyomiyopati, ağır kapak hastalıkları, aritmiler, kardiyak tamponad ve masif pulmoner emboli (obstrüktif bileşenle örtüşen biçimde), takotsubo sendromu ile peripartum kardiyomiyopati diğer nedenlerdir.^[1] Tanı ölçütleri genellikle sistolik kan basıncının 90 mmHg'nin altında olması ya da bu düzeyi korumak için vazopresör gereksinimi ile birlikte hipoperfüzyon bulgularını (bilinç değişikliği, soğuk ve nemli ekstremiteler, oligüri, laktat >2 mmol/L) içerir; hemodinamik olarak kardiyak indeksin düşüklüğü ve pulmoner kapiller kama basıncının yüksekliği ile doğrulanır. SCAI şok sınıflaması (evre A–E), şok riskindeki hastadan ekstremis tabloya kadar ağırlık derecelendirmesi sağlar ve tedavi yoğunluğunun kademelendirilmesinde yaygın kabul görmüştür.^[2] Patofizyolojide düşük debinin koroner perfüzyonu azaltarak iskemiyi derinleştirmesi ve sistemik inflamatuvar yanıt ile uygunsuz vazodilatasyonun tabloya eklenmesi, kendini besleyen bir kısır döngü oluşturur. Yönetimin köşe taşları nedene yönelik tedavi (akut koroner sendromda erken revaskülarizasyon; SHOCK çalışmasıyla sağkalım yararı gösterilmiştir), ekokardiyografi ile hızlı etiyolojik değerlendirme, vazopresör (birinci seçenek olarak noradrenalin) ve inotrop desteği, invazif hemodinamik izlem ve dirençli olgularda mekanik dolaşım desteğidir (intraaortik balon pompası, mikroaksiyel pompalar, venoarteriyel ekstrakorporeal membran oksijenasyonu); rutin intraaortik balon pompası kullanımı sağkalım yararı göstermemiştir.^[3] Tüm gelişmelere karşın hastane içi mortalite %40–50 civarında seyreder; çok disiplinli "şok ekibi" yaklaşımı ve deneyimli merkezlere erken sevk, sonuçları iyileştirebilen örgütsel stratejiler olarak öne çıkmaktadır.

Eş anlamlılar

Kardiyak şok (seyrek kullanım)
Pompa yetmezliği şoku

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Naidu SS, Baran DA, Jentzer JC ve ark., SCAI SHOCK Stage Classification Expert Consensus Update: A Review and Incorporation of Validated Findings, Journal of the American College of Cardiology, 2022.
↑ McDonagh TA, Metra M, Adamo M ve ark., 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure, European Heart Journal, 2021.

[1] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[2] Naidu SS, Baran DA, Jentzer JC ve ark., SCAI SHOCK Stage Classification Expert Consensus Update: A Review and Incorporation of Validated Findings, Journal of the American College of Cardiology, 2022.

[3] McDonagh TA, Metra M, Adamo M ve ark., 2021 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure, European Heart Journal, 2021.

[1]

[2]

[3]