İyi huylu prostat büyümesi

İyi huylu prostat büyümesi (İng. benign prostatic hyperplasia), prostat bezinin kötü huylu olmayan biçimde büyümesidir.

Etimoloji

Yunanca hyper (aşırı) ve plasis (biçimlenme) sözcüklerinden türeyen hiperplazi terimi kullanılır.

Büyüme, bezin idrar kanalını çevreleyen iç bölgesinden kaynaklanır; bu yerleşim tıkanıklığı açıklar.^[1]

Buna karşın prostat kanseri, çoğunlukla bezin dış bölgesinden köken alır.

Bu yerleşim farkı, iki hastalığın klinik davranışını açıklar ve temel bir ayrımdır.

Nitekim kanser erken evrede idrar yakınması yapmaz; bu nedenle yakınmasızlık kanseri dışlamaz.

Bu tuzağın bilinmemesi, erken tanı fırsatının kaçırılmasına yol açar.

Yakınmalar iki grupta toplanır: depolama ve boşaltma yakınmaları.

Depolama yakınmaları sık idrara çıkma, sıkışma hissi ve gece idrara kalkmadır.

Boşaltma yakınmaları ise akımda zayıflama, başlatmada gecikme, kesik işeme ve tam boşalamama hissidir.

Belirtilerin şiddeti, bezin boyutuyla orantılı değildir; bu, sık karşılaşılan bir yanılgıdır.

Küçük bir bez belirgin tıkanıklık yaparken, büyük bir bez yakınmasız olabilir.

Bu nedenle tedavi kararı boyuta değil, yakınma şiddetine ve yaşam niteliğine göre verilir.

Değerlendirmede standart belirti skorları, idrar tetkiki, işeme sonrası kalan idrar ve gerektiğinde akım ölçümü kullanılır.

Parmakla makat muayenesi, bezin kıvamını değerlendirir; sertlik ve düzensizlik kanseri düşündürür.

Komplikasyonlar arasında yineleyen idrar yolu enfeksiyonu, mesane taşı, idrar tutulması ve tıkanıklığa bağlı böbrek yetmezliği bulunur.

Akut idrar tutulması, en sık görülen ciddi komplikasyondur; soğuk algınlığı ilaçları ve antikolinerjikler tetikleyebilir.

Bu ilaç ilişkisi hastaya anlatılmalıdır; önlenebilir bir sorundur.

Tedavide alfa blokerler hızlı etki gösterir; kas gevşemesi sağlar.

Bu ilaçlarla katarakt cerrahisi sırasında iris gevşeme sendromu görülebilir; göz hekimi bilgilendirilmelidir.

Bu ayrıntı sıklıkla gözden kaçar ve cerrahi komplikasyona yol açar.

5-alfa redüktaz engelleyicileri bezi küçültür; etkileri aylar içinde ortaya çıkar.

Bu ilaçlar PSA düzeyini yaklaşık yarıya düşürür; bu bilinmeden yapılan yorum kanser tanısını geciktirir.

Cerrahi tedavi, ilaca yanıtsız ve komplikasyon gelişen hastalarda uygulanır.