İzotretinoin

İzotretinoin (İng. isotretinoin), ağır aknede kalıcı düzelme sağlayan, A vitamini türevi retinoid grubundan ilaçtır.

Etimoloji

Retinoik asidin izomer biçimine gönderme yapan uluslararası ortak addır.

Klinik bağlam

İlaç, aknenin dört oluşum düzeneğinin tümünü birden hedefler; yağ bezlerini belirgin biçimde küçültür, sebum üretimini azaltır, kıl kökü ağzındaki anormal keratinizasyonu düzeltir, bakteri kolonizasyonunu ve iltihabı azaltır. Bu geniş etki, tedavi tamamlandıktan sonra da kalıcı düzelme sağlayan tek akne ilacı olmasını açıklar. Ağır nodülokistik akne, kalıcı iz bırakan olgular ve diğer tedavilere yanıt vermeyen tablolar başlıca endikasyonlarıdır.

En kritik konu gebelikte kesin sakıncalı olmasıdır; güçlü teratojendir ve merkezî sinir sistemi, kalp ve yüz anomalilerine yol açar. Bu nedenle üreme çağındaki kadınlarda kullanım, gebelik önleme programı kapsamında yürütülür: tedaviden önce ve süresince düzenli gebelik testi, iki yöntemle etkili korunma ve tedavi bittikten sonra belirli bir süre daha korunma zorunludur. Ayrıca tedavi sırasında ve sonrasında bir süre kan bağışı yapılmamalıdır; bağışlanan kanın gebe bir alıcıya verilmesi riski nedeniyle bu kural konmuştur.

İzlem gerektiren yan etkiler bellidir. Dudak ve deri kuruluğu neredeyse tüm hastalarda görülür ve nemlendirici kullanımı baştan planlanmalıdır; burun kuruluğuna bağlı kanama sıktır. Karaciğer enzimleri ve trigliserit düzeyleri yükselebilir, bu nedenle tedavi süresince ölçülür. Kas ağrısı, gece görme bozukluğu ve kafa içi basınç artışı bildirilmiştir; tetrasiklinlerle birlikte kullanım bu riski artırdığından kaçınılmalıdır. Tedavi başında geçici alevlenme olabileceği hastaya anlatılmalıdır.

Ruhsal etkiler konusundaki tartışma sürmektedir; nedensellik kesinleşmemiş olmakla birlikte, tedavi süresince ruhsal durumun sorgulanması önerilir. Ayrıca ilaç kullanırken dermabrazyon, lazer ve mumla epilasyon gibi uygulamalardan kaçınılmalıdır; deri kırılganlığı arttığından iz ve yara riski yükselir. Bu ilaç yalnızca deneyimli hekim gözetiminde ve uygun endikasyonla kullanılmalı; hafif akne için başvurulmamalıdır.

Eş anlamlılar

• 13-cis-retinoik asit

İlgili terimler

• Akne
• Retinoid
• Komedon
• Sebase bez
• Nemlendirici