Aşil tendonu
Aşil tendonu (İng. Achilles tendon), baldır kaslarını topuk kemiğine bağlayan, vücudun en kalın ve en güçlü tendonudur.
Etimoloji
Yunan mitolojisinde yalnızca topuğundan yaralanabilen kahraman Akhilleus'un adından gelir.
Klinik bağlam
Tendon, gastroknemius ve soleus kaslarının birleşmesiyle oluşur ve ayak bileğinin aşağı doğru hareketini sağlar; yürüme, koşma ve sıçramada taşıdığı yük vücut ağırlığının katlarına ulaşır.[1] Yapışma yerinin birkaç santimetre üzerinde kanlanması görece azdır; bu bölge hem dejeneratif değişikliklerin hem kopmaların en sık görüldüğü yerdir. Bu anatomik özellik, iyileşmenin niçin yavaş olduğunu açıklar.
Tendinopati, sinsi başlangıçlı ağrı, tendonda kalınlaşma ve sabah tutukluğuyla seyreder. Adına karşın belirgin iltihap içermez; histolojik olarak kollajen düzensizliği ve dejenerasyon saptanır. Bu nedenle iltihap giderici ilaçların ve kortikosteroidlerin yararı sınırlıdır; kademeli yükleme egzersizlerinin etkinliği gösterilmiştir. Bu bölgeye kortikosteroid enjeksiyonu kopma riski nedeniyle yapılmamalıdır ve bu, en önemli uygulama kuralıdır.
Kopma tipik bir öyküyle gelir: sıçrama ya da ani hızlanma sırasında arkadan tekmelenme veya vurulma hissi, ardından ayak ucuna basamama. Muayenede tendon boyunca çukurluk hissedilir, parmak ucunda yükselinemez ve baldır sıkıldığında ayakta hareket oluşmaz. Bu son bulgu tanısal değeri en yüksek testtir. Tam kopmada bile hasta yürüyebilir; çünkü diğer kaslar hareketi kısmen sağlar. Bu nedenle "yürüyebiliyor" gerekçesiyle tanının dışlanması sık ve ciddi bir hatadır.
İlaçla ilişkili risk klinik açıdan önemlidir. Kinolon grubu antibiyotikler tendon hastalığı ve kopma riskini artırır; risk ileri yaşta, kortikosteroid kullananlarda, böbrek yetmezliğinde ve nakil hastalarında daha yüksektir. Bu ilacı kullanan hastada yeni başlayan topuk arkası ağrısı, ilacın kesilmesini ve o bölgenin yüklenmemesini gerektirir. Tedavide kopmalarda cerrahi onarım ile işlevsel konservatif yaklaşım seçenekleri vardır; karar hastanın yaşı, etkinlik düzeyi ve eşlik eden hastalıklara göre verilir. Her iki yaklaşımda da erken denetimli hareket, sonucu iyileştirir.
Eş anlamlılar
- Tendo calcaneus
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Court-Brown CM ve ark. (ed.), Rockwood and Green's Fractures in Adults, 9. baskı, 2019.