Adem elması

Adem elması (İng. Adam's apple; Lat. prominentia laryngea), gırtlağın ön yüzünde tiroit kıkırdağının oluşturduğu çıkıntıdır.

Etimoloji

Adlandırma, yasak meyvenin Adem'in boğazına takıldığı yolundaki söylenceden gelir; Latince karşılığı prominentia laryngeadır.

Klinik bağlam

Çıkıntı, tiroit kıkırdağının iki yarısının önde birleşmesiyle oluşur ve ergenlikte testosteron etkisiyle belirginleşir; bu büyüme aynı zamanda ses tellerinin uzamasına ve sesin kalınlaşmasına yol açar. Bu nedenle yapı, ikincil cinsiyet özelliklerinden biri sayılır. Erkeklerde daha belirgin olması, kıkırdak yarılarının oluşturduğu açının daha dar olmasından kaynaklanır.

Yapının asıl klinik değeri, boyun bölgesinde güvenilir bir işaret noktası olmasıdır. Acil havayolu girişimlerinde bu çıkıntı ilk bulunan yapıdır; hemen altındaki krikoid kıkırdakla arasındaki boşluk krikotiroit zarını oluşturur. Bu zar, ciltten hemen sonra havayoluna ulaşılabilen en yüzeysel noktadır ve damar ile sinir yapılarından görece uzaktır. Bu anatomik özellik, entübe edilemeyen ve havalandırılamayan hastada uygulanan cerrahi havayolu girişiminin neden bu düzeyden yapıldığını açıklar. İşlemin gecikmesi geri döndürülemez beyin hasarına yol açtığından, bu noktanın elle bulunabilmesi yaşam kurtarıcıdır.

Çıkıntı ayrıca tiroit bezinin muayenesinde kılavuz olarak kullanılır; bez, bu kıkırdağın altında ve iki yanında yer alır. Yutkunma sırasında gırtlakla birlikte yukarı hareket eder; bu özellik, tiroit kaynaklı kitlelerin diğer boyun kitlelerinden ayırt edilmesini sağlar ve yatak başında uygulanabilen basit bir tanısal yöntemdir. Aynı hareket, tiroglossal kanal kistlerinde dil dışarı çıkarıldığında da gözlenir.

Bölgeyle ilgili başka klinik durumlar da bulunur. Künt boyun travmasında kıkırdak kırığı gelişebilir; ses kısıklığı, deri altında hava ve solunum sıkıntısı uyarıcıdır ve havayolu hızla tehlikeye girebilir. Cinsiyet uyum süreçlerinde çıkıntının cerrahi olarak küçültülmesi uygulanır; bu işlemde ses tellerinin yapışma noktasına zarar verilmemesi gerekir, aksi durumda kalıcı ses değişikliği oluşur. Boyunda bu düzeyde ortaya çıkan sert ve hareketsiz kitleler, larenks kanseri açısından değerlendirilmelidir.

Eş anlamlılar

• Gırtlak çıkıntısı

İlgili terimler

• Larenks
• Havayolu yönetimi
• Tiroit
• Ses teli
• Larenks kanseri