Tiroit

Tiroit (İng. thyroid; Yun. thyreos kalkan), boynun ön bölümünde yer alan, metabolizmayı düzenleyen hormonları üreten iç salgı bezidir.

Etimoloji

Yunanca thyreos (kalkan) ve eidos (biçim) sözcüklerinden türetilmiştir; komşu kıkırdağın kalkan biçiminden gelir.

Bez, iki lobdan ve bunları birleştiren bir köprüden oluşur; soluk borusunun ön yüzünde yer alır.^[1]

Yutkunma sırasında yukarı hareket eder; bu özellik, boyun kitlelerinin ayrımında kullanılır.

Bezin ürettiği hormonlar, iyot içerir; bu nedenle iyot alımı üretim için zorunludur.

Salgı, hipotalamus ve hipofiz tarafından geri bildirim döngüsüyle denetlenir; TSH temel düzenleyicidir.

Bu döngü nedeniyle TSH, bez işlevinin en duyarlı göstergesidir ve ilk basamak testtir.

Üretilen hormonun büyük bölümü T4 biçimindedir; etkin biçim olan T3'e dokularda dönüştürülür.

Bu dönüşüm, ağır hastalıkta baskılanır; ortaya çıkan tablo, hasta ötiroit sendromu olarak adlandırılır.

Bu durumda testler bozuk görünse de bez hastalığı yoktur; tedavi başlanması hatadır.

Bu tuzak, yoğun bakımda sık karşılaşılan bir sorundur; testlerin gereksiz istenmemesi önerilir.

İşlev bozuklukları iki yönlüdür. Hipotiroidide yavaşlama, üşüme, kabızlık, kilo artışı ve yorgunluk görülür.

Hipertiroidide ise çarpıntı, kilo kaybı, sıcak intoleransı, titreme ve huzursuzluk öndedir.

En sık nedenler otoimmün hastalıklardır; Hashimoto tiroiditi ve Graves hastalığı başta gelir.

Bezin büyümesi guatr olarak adlandırılır; işlev normal, artmış ya da azalmış olabilir.

Bu ayrım önemlidir: guatr bir tanı değil, bir bulgudur.

Tiroit nodülleri çok yaygındır; büyük bölümü iyi huyludur.

Değerlendirmede önce TSH ölçülür; baskılanmışsa sintigrafi yapılır.

Sıcak nodüller nadiren kötü huyludur; bu nedenle bu durumda biyopsi gerekmez.

Bu sıralamanın atlanıp doğrudan biyopsi yapılması, sık görülen bir yaklaşım hatasıdır.

Diğer olgularda ultrason özelliklerine göre biyopsi kararı verilir.

Cerrahi sırasında iki yapı özel dikkat gerektirir: rekürren larengeal sinir ve paratiroit bezleri.

Sinir yaralanması ses kısıklığına, iki taraflı olması solunum sıkıntısına yol açar.

Paratiroit hasarı, ameliyat sonrası hipokalsemiye neden olur; ağız çevresinde uyuşma ilk belirtidir.

Gebelikte hormon gereksinimi artar; doz ayarlaması yapılmazsa bebeğin sinir gelişimi etkilenir.

↑ Melmed S ve ark. (ed.), Williams Textbook of Endocrinology, 14. baskı, 2020.