Adenit

Adenit (İng. adenitis; Yun. aden bez), bez dokusunun iltihaplanmasıdır.

Etimoloji

Yunanca aden (bez) sözcüğüne iltihabı belirten -itis ekinin getirilmesiyle oluşmuştur.

Klinik bağlam

Terim tek başına kullanıldığında çoğunlukla lenf düğümü iltihabını anlatır; bu kullanım lenfadenit olarak da adlandırılır. Bu tabloda düğüm büyür, ağrılı ve hassas hâle gelir; üzerindeki deri kızarabilir. Bu özellikler, iltihabi büyümeyi kötü huylu büyümeden ayırt eder; kötü huylu tutulumda düğüm ağrısız, sert ve çevre dokuya yapışıktır. Bu ayrım, muayenenin en değerli bilgisidir ve tanısal yolu belirler.

Boyun bölgesinde çocuklarda en sık neden, üst solunum yolu enfeksiyonlarını izleyen bakteriyel iltihaptır; streptokok ve stafilokok başlıca etkenlerdir. Düğümün yumuşayarak dalgalanma vermesi apse oluşumunu gösterir ve boşaltma gerektirir; bu aşamada antibiyotik tek başına yetersiz kalır. Antibiyotiğe yanıt vermeyen, aylar süren ve ağrısız seyreden büyümelerde ise farklı tanılar düşünülmelidir. Tüberküloz lenfadeniti ve tüberküloz dışı mikobakteriler bu grupta yer alır; tüberküloz dışı türlerde tedavi antibiyotikten çok cerrahi çıkarımdır ve bu ayrım tedaviyi değiştirir. Ülkemizde bruselloz ve tularemi de akılda tutulmalıdır; tularemide boyun düğümlerinin antibiyotiğe dirençli görünmesi klasik bir tablodur.

Kedi tırmığı hastalığı, tırmalama ya da ısırık öyküsü bulunan hastada tek taraflı ve uzun süren düğüm büyümesiyle ortaya çıkar; bu öykü sorgulanmadığında tanı atlanır. Enfeksiyöz mononükleoz ve toksoplazma enfeksiyonu ise yaygın düğüm büyümesi yapar.

Terim, lenf düğümü dışındaki bezler için de kullanılır ve bu kullanımda ilgili organ adıyla birlikte anılır. Tükürük bezi iltihabı, susuz kalmış ve ağız bakımı yetersiz yaşlı hastada gelişir; kanal ağzından irin gelmesi tanısaldır ve korunmanın temeli sıvı desteğiyle ağız bakımıdır. Göz kapağındaki yağ bezlerinin iltihabı, ter bezlerinin iltihabı ve mezenter lenf düğümlerinin iltihabı diğer örneklerdir. Mezenterik adenit, özellikle çocuklarda apandisiti taklit eder ve gereksiz ameliyatın önemli bir nedenidir; bu ayrım klinik izlem ve görüntülemeyle yapılır.

Eş anlamlılar

• Lenfadenit
• Bez iltihabı

İlgili terimler

• Lenf düğümü
• Lenfadenopati
• Tüberküloz
• Tularemi
• Tükürük bezi