Tularemi

Tularemi (İng. tularemia), Francisella tularensis bakterisinin neden olduğu, hayvanlardan insana bulaşan enfeksiyon hastalığıdır.

Etimoloji

Bakterinin ilk kez tanımlandığı Kaliforniya'daki Tulare bölgesinin adından gelir.

Klinik bağlam

Etken, son derece bulaşıcı bir bakteridir; çok az sayıda mikroorganizma hastalık oluşturmaya yeter. Bu özellik, laboratuvar çalışanları için ciddi risk yaratır; bu nedenle kültür yapılacaksa laboratuvarın önceden uyarılması zorunludur. Bu uyarının atlanması, laboratuvar kaynaklı bulaşın bilinen nedenidir. Bulaş yolları çeşitlidir: kene ve sinek ısırığı, enfekte hayvanla temas, kontamine su ve toz solunması.

Ülkemizde en sık görülen biçim, kontamine sudan bulaşan orofarengeal tularemidir; bu yönüyle dünya genelindeki dağılımdan ayrılır. Tablo, boğaz ağrısı ve boyunda büyük, ağrılı lenf düğümleriyle ortaya çıkar. Antibiyotiğe yanıt vermeyen bademcik iltihabı ve boyun lenf düğümü büyümesi, bu tanıyı akla getirmelidir. Bu bağlantının kurulmaması, tanı gecikmesinin başlıca nedenidir; hastalar sıklıkla önce standart antibiyotiklerle tedavi edilir ve yanıt alınamaz.

Diğer biçimler bulaş yoluna göre şekillenir. Ülseroglandüler biçimde giriş yerinde bir yara ve ona komşu lenf düğümü büyümesi bulunur; kene ısırığı ya da hayvan temasıyla ilişkilidir. Okuloglandüler biçimde göz tutulumu, pnömonik biçimde ise toz solunmasına bağlı akciğer tutulumu görülür. Tifoidal biçim, giriş yeri belirlenemeyen ateşli tablodur ve nedeni bilinmeyen ateş ayırıcı tanısında yer alır. Kuluçka süresi genellikle birkaç gündür.

Tanıda seroloji yaygın olarak kullanılır; ancak antikorlar hastalığın ilk günlerinde henüz oluşmamış olabilir, bu nedenle örneğin yinelenmesi gerekir. Moleküler testler daha erken sonuç verir. Tedavide aminoglikozidler ve tetrasiklinler etkilidir; beta-laktam antibiyotikler etkisizdir ve bu bilgi, standart tedaviye yanıtsızlığı açıklar. Lenf düğümü irinleştiğinde antibiyotik tek başına yeterli olmaz; boşaltma gerekir. Korunmada kaynağı belirsiz suların içilmemesi, kene önlemleri ve hayvan temasında eldiven kullanımı esastır. Hastalık bildirimi zorunludur ve toplu olgularda kaynak araştırması yapılmalıdır.

Eş anlamlılar

• Tavşan ateşi

İlgili terimler

• Zoonoz
• Farenjit
• Lenf düğümü
• Bruselloz
• Aminoglikozid