Lenf düğümü

Lenf düğümü (İng. lymph node; Lat. nodus lymphaticus), lenf sıvısını süzen ve bağışıklık yanıtının düzenlendiği küçük organdır.

Etimoloji

Latince lympha (duru su) sözcüğü ile Türkçe "düğüm" sözcüğünün birleşimidir.

Klinik bağlam

Yapı, dıştan içe doğru korteks, parakorteks ve medulla bölgelerine ayrılır; her bölge farklı bağışıklık hücrelerince yerleşilmiştir.

Korteksteki foliküllerde B hücreleri, parakorteksde ise T hücreleri bulunur; bu düzen, antijen sunumu ve antikor üretimi için gereklidir.

Lenf sıvısı, dokulardan gelen antijenleri bu yapıya taşır; burada uygun hücreler etkinleşir ve bağışıklık yanıtı başlatılır.

Düğümlerin büyümesi lenfadenopati olarak adlandırılır ve klinikte sık karşılaşılan bir bulgudur.

Değerlendirmede en önemli ayrım, büyümenin yerel mi yaygın mı olduğudur; bu ayrım tanı yolunu belirler.

Yerel büyüme, boşalttığı bölgedeki bir sorunu düşündürür; bu nedenle muayenede ilgili anatomik alan dikkatle incelenmelidir.

Yaygın büyüme ise sistemik enfeksiyonları, otoimmün hastalıkları, ilaç tepkilerini ve kan kanserlerini akla getirir.

Düğümün özellikleri tanıya yön verir. İltihabi büyümede düğüm ağrılı, yumuşak ve hareketlidir.

Kötü huylu büyümede ise ağrısız, sert, düzensiz ve çevre dokuya yapışıktır; bu ayrım muayenenin en değerli bilgisidir.

Ancak ağrısızlık tek başına yanıltıcı olabilir; tüberküloz lenfadeniti de ağrısız kitle yapar.

Boyut ve süre önemlidir; belirli bir büyüklüğü aşan ve haftalarca küçülmeyen düğümler ileri incelemeyi gerektirir.

Kilo kaybı, gece terlemesi ve uzun süren ateşin eşlik etmesi, lenfoma açısından uyarıcıdır.

Sol köprücük kemiği üstündeki düğümün büyümesi, karın içi kötü huylu hastalıkları düşündürür ve özel bir anlam taşır.

Bu bulgu sıklıkla gözden kaçar; oysa yüksek tanısal değer taşır.

Tanıda ilk basamak öykü ve muayenedir; ardından ultrason ve gerekli olgularda biyopsi yapılır.

Biyopsi yönteminin seçimi kritiktir. İnce iğne aspirasyonu lenfoma tanısı için genellikle yetersizdir.

Bunun nedeni, tanının yalnızca hücre görünümüne değil, düğümün genel yapısının bozulmasına dayanmasıdır; bu nedenle tüm düğümün çıkarılması tercih edilir.

Bu ayrımın bilinmemesi, tanı gecikmesinin sık bir nedenidir.

Kanser cerrahisinde, tümörün ilk boşaldığı düğümün belirlenmesi ve incelenmesi evrelemeyi sağlar; bu yaklaşım geniş düğüm temizliğine gereksinimi azaltmıştır.

Düğümlerin çıkarılması ya da radyoterapiyle hasar görmesi, o bölgede lenfödeme yol açabilir.

Antibiyotik tedavisine yanıt vermeyen büyüme, izlemle geçiştirilmemelidir.

Eş anlamlılar

• Lenf bezi
• Lenf nodu

İlgili terimler

• Lenfadenopati
• Lenfoma
• Bağışıklık sistemi
• Lenfödem
• Metastaz