Aile terapisi

Aile terapisi (İng. family therapy), sorunun tek bir bireyde değil aile içindeki ilişki örüntülerinde ele alındığı psikoterapi yaklaşımıdır.

Etimoloji

Türkçe tanımlayıcı bir terimdir; sistemik terapi olarak da anılır.

Klinik bağlam

Yaklaşımın ayırt edici yanı, belirtinin taşıyıcısı olan kişinin "hasta" olarak değil, ailenin işleyişindeki bir düğümün göstergesi olarak ele alınmasıdır. Bu bakış, bireysel terapiden temel bir farklılık taşır: değerlendirme kişinin iç dünyasıyla sınırlı kalmaz, iletişim biçimleri, roller, sınırlar ve kuşaklar arası aktarımlar incelenir. Belirtinin ailedeki gerginliği dengeleyici bir işlev üstlenmiş olabileceği düşüncesi, tedavinin yönünü belirler.

Uygulama alanları geniştir. Çocuk ve ergen ruh sağlığında davranım sorunları, okul reddi ve öz kıyım girişimi sonrası dönem başlıca kullanım alanlarıdır. Yeme bozukluklarında, özellikle ergen anoreksiya nervozada, aile temelli tedavi en iyi kanıta sahip yaklaşımdır ve ailenin beslenmenin yeniden düzenlenmesinde etkin rol alması tedavinin merkezinde yer alır. Bağımlılık tedavisinde ailenin sürece katılması, tedaviye devamı ve nüksün önlenmesini belirgin biçimde iyileştirir.

Ağır ruhsal hastalıklarda ailenin rolü ayrı bir öneme sahiptir. Şizofreni ve iki uçlu bozuklukta, aile içindeki eleştirel tutumun ve aşırı ilgi yüklü duygusal ortamın nüks sıklığını artırdığı gösterilmiştir; bu bulgu, psikoeğitim ve iletişim becerileri çalışmasının tedaviye eklenmesini gerekçelendirir. Burada amaç suçlamak değil, hastalığın doğasının anlaşılmasını sağlamak ve aile üyelerinin taşıdığı bakım yükünü hafifletmektir. Kronik bedensel hastalıklarda ve palyatif bakımda da benzer bir işlev görür.

Uygulamanın sınırları ve etik yönleri bilinmelidir. Aile içi şiddet ya da istismar varlığında ortak görüşme, mağdurun güvenliğini tehlikeye atabileceğinden uygun değildir; öncelik korunmadır. Gizlilik, özellikle ergenlerle çalışırken dikkat gerektirir; hangi bilginin paylaşılacağı baştan konuşulmalıdır. Terapistin taraf tutmaması ve tüm üyelere eşit uzaklıkta durması, sürecin sürdürülebilirliği açısından belirleyicidir. Yöntem, ilaç tedavisinin yerine geçmez; ağır ruhsal hastalıklarda ilaç tedavisiyle birlikte yürütülür.

Eş anlamlılar

• Sistemik terapi

İlgili terimler

• Psikoterapi
• Aile görüşmesi
• Bilişsel davranışçı terapi
• Anoreksiya nervoza
• Şizofreni