Anoreksiya nervoza

Anoreksiya nervoza (İng. anorexia nervosa), kilo alma korkusu ve beden algısı bozukluğuyla giden, ciddi biçimde düşük vücut ağırlığıyla seyreden yeme bozukluğudur.

Etimoloji

Yunanca an- (yok) ve orexis (iştah) sözcükleriyle Latince nervosa (sinirsel) sözcüğünden türetilmiştir; ad yanıltıcıdır, çünkü iştah kaybı değil, kısıtlama söz konusudur.

Klinik bağlam

Tanı üç bileşene dayanır: enerji alımının kısıtlanmasıyla belirgin düşük vücut ağırlığı, kilo almaktan yoğun korku ve beden algısının bozulması. Kısıtlayıcı ve tıkınırcasına yeme ile arınma davranışının bulunduğu iki alt tipi vardır. Adet kesilmesi eski sınıflandırmalarda tanı ölçütüydü; güncel yaklaşımda kaldırılmıştır, çünkü hastalık erkeklerde ve adet gören kadınlarda da görülür. Hastanın hastalığını kabul etmemesi ve kilo kaybını sorun olarak görmemesi tipiktir ve tedaviye uyumun temel güçlüğüdür.

Bedensel etkiler her sistemi kapsar ve hastalığın ruhsal bozukluklar içinde en yüksek ölüm oranlarından birine sahip olmasının nedenini oluşturur. Bradikardi, düşük tansiyon, QT uzaması ve ritim bozuklukları görülür; kalp kası kütlesi azalır. Östrojen eksikliğine bağlı kemik kaybı erken yaşta ortaya çıkar ve kalıcı olabilir; bu, ergenlik döneminde tepe kemik kütlesine ulaşılamamasıyla ilişkilidir. Ayrıca lanugo tipi tüylenme, ağız kuruluğu, kabızlık, karaciğer enzim yüksekliği ve kansızlık görülür.

Elektrolit bozuklukları yaşamı tehdit eder ve arınma davranışının bulunduğu olgularda belirgindir. Kusma ile potasyum ve klor kaybı, metabolik alkaloz oluşturur; müshil kullanımı ise ishalle potasyum kaybına yol açar. Diş minesinin arka yüzeyinde erozyon, el sırtında nasır ve tükürük bezi büyümesi, gizlenen kusma davranışının fizik bulgularıdır. Bu bulguların tanınması, hastanın anlatmadığı davranışın ortaya konmasını sağlar.

Tedavide en kritik güvenlik konusu yeniden beslenme sendromudur. Uzun süre aç kalmış hastada beslenme hızla artırıldığında, insülin salgısının yükselmesiyle fosfat, potasyum ve magnezyum hücre içine kayar; kalp yetmezliği, ritim bozukluğu, nöbet ve solunum kaslarında güçsüzlük gelişebilir. Bu nedenle beslenme yavaş artırılmalı, tiamin verilmeli ve elektrolitler yakından izlenmelidir. Ergenlerde aile temelli tedavi en iyi kanıta sahip yaklaşımdır; ilaç tedavisinin kilo kazanımı üzerindeki etkisi sınırlıdır. Ağır olgularda ve dolaşım kararsızlığında yatarak tedavi gerekir.

Eş anlamlılar

• Anoreksiya

İlgili terimler

• Yeme bozukluğu
• Bulimiya nervoza
• Amenore
• Osteoporoz
• Aile terapisi