Aköz hümör
Aköz hümör (İng. aqueous humour; Lat. aqua su, humor sıvı), gözün ön bölümünü dolduran, saydam ve sürekli yenilenen sıvıdır.
Etimoloji
Latince aqua (su) ve humor (sıvı, salgı) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Sıvı, siliyer cisim tarafından arka kamarada üretilir; göz bebeğinden geçerek ön kamaraya ulaşır ve iris ile kornea arasındaki açıda yer alan trabeküler ağdan Schlemm kanalına boşalır.[1] İkinci bir çıkış yolu uveoskleral yoldur. Bu dolaşımın iki temel işlevi vardır: göz içi basıncını belirlemek ve damarsız yapılar olan korneanın arka yüzü ile göz merceğinin beslenmesini sağlamak. Damarsızlık, bu yapıların saydamlığının koşuludur; beslenmenin sıvı yoluyla yapılması bu nedenle zorunludur.
Göz içi basıncı, üretim ile boşalım arasındaki dengeye bağlıdır ve klinik önemi buradan gelir. Boşalımın engellenmesi basıncı yükseltir; glokomun temel düzeneği budur. Açık açılı biçimde trabeküler ağda direnç artmıştır, süreç sinsi ilerler ve görme alanı kaybı hasta fark etmeden gelişir. Kapalı açılı biçimde ise iris kökü açıyı tıkar; basınç ani ve çok yüksek düzeye çıkar. Bu tablo, şiddetli göz ağrısı, bulanık görme, ışık çevresinde halkalar, kızarıklık, bulantı ve kusma ile ortaya çıkar; acil müdahale gerektirir ve gecikme kalıcı körlüğe yol açar. Bulantı ve kusmanın ön planda olması, hastanın sindirim sistemi yakınmasıyla değerlendirilmesine ve tanının gecikmesine neden olabilir.
Bu anatomik ilişkilerin bilinmesi, ilaç güvenliği açısından da gereklidir. Göz bebeğini büyüten antikolinerjik ve sempatomimetik etkili ilaçlar, dar açılı gözlerde kapalı açılı atağı tetikleyebilir; antihistaminikler, bazı antidepresanlar ve mide ilaçları bu grupta yer alır. Bu nedenle ilaç prospektüslerinde yer alan glokom uyarısı, yalnızca kapalı açılı biçim için geçerlidir; sık görülen açık açılı glokomda bu ilaçlar sakıncalı değildir. Bu ayrım, gereksiz ilaç kısıtlamalarını önler.
Tedavi yaklaşımları da bu fizyolojiye dayanır: bir grup ilaç sıvı üretimini azaltır, bir grup ise boşalımı artırır. Cerrahi ve lazer yöntemleri yeni bir boşalım yolu oluşturmayı ya da mevcut yolun direncini düşürmeyi amaçlar. Sıvının bileşimi de tanısal değer taşır; ön kamarada iltihabi hücrelerin görülmesi üveiti, irin birikmesi hipopiyonu, kan birikmesi ise hifemayı gösterir. Katarakt ve diğer göz içi ameliyatlarından sonra bu dolaşımın bozulması, basınç değişikliklerine yol açabileceğinden izlenir.
Eş anlamlılar
- Göz içi sıvısı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Yanoff M, Duker JS, Ophthalmology, 6. baskı, 2023.