Göz içi basıncı

Göz içi basıncı (İng. intraocular pressure), göz küresi içindeki sıvı basıncıdır.

Etimoloji

Türkçe göz içi ifadesi ile basınç sözcüğünün birleşimidir.

Klinik bağlam

Basınç, siliyer cisimde üretilen göz içi sıvısının üretim hızı ile boşalma direnci arasındaki dengeyle belirlenir. Sıvı, ön kamara açısındaki trabeküler ağdan boşalır.

Normal değerler istatistiksel olarak tanımlanmıştır; ancak hastalık tanımı yalnızca basınca dayanmaz.

Bu, alanın en önemli kavramsal noktasıdır: glokom tanımı basınç değil, görme siniri hasarıdır.

Normal basınçla seyreden glokom biçimleri bulunduğu gibi, yüksek basınca karşın hasar gelişmeyen kişiler de vardır; bu ikinci grup oküler hipertansiyon olarak adlandırılır.

Buna karşılık basınç, hastalığın bilinen tek değiştirilebilir risk etkenidir; tedavinin hedefi budur.

Ölçüm, tonometri ile yapılır. Kornea kalınlığı sonucu etkiler; ince korneada gerçek değerden düşük, kalın korneada yüksek okuma elde edilir.

Bu nedenle kornea kalınlığının ölçülmesi, değerin doğru yorumlanması için gereklidir. Bu düzeltmenin yapılmaması, tanının atlanmasına ya da gereksiz tedaviye yol açar.

Refraktif cerrahi geçirmiş hastalarda da ölçümler yanıltıcıdır; bu öykü sorgulanmalıdır.

Basınç gün içinde dalgalanır; tek bir normal ölçüm hastalığı dışlamaz.

Akut açı kapanması glokomu, basıncın ani ve aşırı yükselmesiyle ortaya çıkan acil bir tablodur. Şiddetli göz ağrısı, kızarıklık, bulanık görme, ışık çevresinde haleler, bulantı ve kusma görülür.

Muayenede kornea ödemli, göz sert ve gözbebeği orta genişlikte ile ışığa tepkisizdir.

Bu tablonun en tehlikeli tuzağı, bulantı ve kusma nedeniyle sindirim sistemi hastalığı ya da migren sanılmasıdır; saatler içinde kalıcı körlüğe yol açar.

İkinci kritik konu ilaçlardır. Gözbebeğini genişleten ilaçlar, yatkın kişilerde atağı tetikler.

Antikolinerjik etkili ilaçlar, bazı antidepresanlar, nebül biçiminde verilen bronş açıcılar ve dekonjestanlar bu kapsamdadır.

Bu nedenle dar açı riski bilinen hastalarda bu ilaçların kullanımı öncesinde dikkat gerekir.

Kortikosteroid kullanımı, basıncı yükselten önemli bir nedendir. Etki yalnızca göz damlalarında değil; sistemik, soluma yoluyla ve yerel kullanımda da görülebilir.

Bu nedenle uzun süreli steroid kullanan hastalarda göz izlemi önerilir.

Basıncın düşük olması da sorun oluşturur; hipotoni, göz cerrahisi sonrası ve travmada görülür ve retina katlanmasına yol açabilir.

Tedavide damlalar, lazer uygulamaları ve cerrahi kullanılır. Damla tedavilerinin sistemik yan etkileri gözden kaçar; beta bloker içerenler bradikardi ve bronş daralmasına yol açabilir.

Damla sonrası göz iç köşesine bası uygulanması, sistemik emilimi azaltır; bu basit öneri sıklıkla verilmez.

Eş anlamlılar

• Göz tansiyonu

İlgili terimler

• Glokom
• Göz
• Görme alanı
• Kortikosteroid
• Kornea