Akantom

Akantom (İng. acanthoma; Yun. akantha diken), epidermisin dikensi hücre tabakasından kaynaklanan iyi huylu deri tümörlerinin ortak adıdır.

Etimoloji

Yunanca akantha (diken) ve -oma (tümör) eklerinden türetilmiştir; epidermisin dikensi tabakasına gönderme yapar.

Klinik bağlam

Terim tek bir hastalığı değil, ortak histolojik özelliği epidermal kalınlaşma olan bir lezyon grubunu kapsar. En sık karşılaşılan biçimi seboreik keratozdur; orta yaş sonrası gövde ve yüzde ortaya çıkan, yüzeyi girintili çıkıntılı, deriye yapıştırılmış gibi duran kahverengi lezyonlardır. Sayıları yaşla artar ve tümüyle iyi huyludur. Berrak hücreli akantom, bacaklarda tek başına görülen, keskin sınırlı ve kolayca kanayan kırmızı bir nodül olarak ortaya çıkar; büyük hücreli akantom ve epidermolitik akantom diğer alt tiplerdir.

Klinik yaklaşımın merkezinde, iyi huylu bu lezyonların kötü huylu tümörlerden ayırt edilmesi yer alır. Seboreik keratoz, pigmentli olduğunda ve düzensiz görünüm kazandığında melanom ile karışabilir; dermoskopik incelemede yüzeyel kistik yapılar ve tıkaçlar tanıyı destekler. Buna karşın kuşku sürdüğünde biyopsi yapılmalıdır; "yaşlılık lekesi" varsayımıyla izlem, melanom tanısının gecikmesinin bilinen nedenlerindendir. Aynı biçimde berrak hücreli akantom, kanamalı ve kabuklu görünümüyle bazal hücreli karsinomu taklit edebilir.

Ani ortaya çıkış ayrı bir öneme sahiptir. Çok sayıda seboreik keratozun kısa sürede ve kaşıntıyla birlikte belirmesi, iç organ kanserinin deri belirtisi olabilir ve bu tablo Leser-Trélat bulgusu olarak adlandırılır; en sık mide ve kolon kanserleriyle ilişkilendirilmiştir. Bulgunun geçerliliği tartışmalı olmakla birlikte, ileri yaşta hızlı gelişen yaygın lezyonlar kilo kaybı ve iştahsızlık gibi genel belirtiler eşliğinde değerlendirilmelidir. Benzer biçimde koltuk altı ve boyunda kadifemsi kararma ile birlikte görülen akantozis nigrikans, insülin direnci ve daha ender olarak iç organ kanseriyle ilişkilidir.

Tedavi çoğu olguda gerekli değildir; lezyonlar zararsızdır ve girişim yalnızca tanı belirsizliğinde, tahriş olduğunda ya da estetik nedenlerle yapılır. Kriyoterapi, küretaj ve elektrocerrahi kullanılan yöntemlerdir. Çıkarılan her lezyonun histopatolojik incelemeye gönderilmesi, klinik olarak iyi huylu görünen tablolarda bile atlanmaması gereken bir adımdır. Yeni çıkan, büyüyen, renk değiştiren ya da kanayan deri lezyonlarında hastanın değerlendirmeye yönlendirilmesi temel ilkedir.

Eş anlamlılar

• Akantoma

İlgili terimler

• Seboreik keratoz
• Melanom
• Akantozis nigrikans
• Epidermis
• Biyopsi