Akrodermatit

Akrodermatit (İng. acrodermatitis; Yun. akron uç, derma deri), el, ayak ve yüz gibi vücudun uç bölgelerinde yerleşen deri iltihabı tablolarının ortak adıdır.

Etimoloji

Yunanca akron (uç), derma (deri) ve -itis (iltihap) eklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Terim tek bir hastalığı değil, yerleşim yeri ortak olan birkaç ayrı tabloyu kapsar ve bunların ayrımı klinik açıdan belirleyicidir. Papüler akrodermatit, küçük çocuklarda viral enfeksiyonların ardından ortaya çıkan, yanaklar, kollar, bacaklar ve kalçalarda simetrik yerleşen, gövdeyi görece koruyan kabarcıksız papüllerle seyreden bir tablodur. Gianotti-Crosti sendromu olarak da bilinir; Epstein-Barr virüsü ve hepatit B başta olmak üzere birçok virüsle ilişkilendirilmiştir. Kendiliğinden geçer ve tedavi gerektirmez; asıl önemi, gereksiz incelemelerden ve tedavilerden kaçınılmasını sağlamaktır.

Süregen atrofik biçim, Lyme hastalığının geç deri belirtisidir ve Avrupa'da görülen türlerle ilişkilidir. Genellikle bacaklarda, aylar ya da yıllar içinde gelişen mavimsi kırmızı renk değişikliğiyle başlar; zamanla deri incelir, kırışır ve altındaki damarlar belirginleşir. Bu tablo geri dönüşsüz olabilir ve eşlik eden periferik nöropati sık görülür; bu nedenle kene teması öyküsü olan bölgelerde açıklanamayan bacak deri değişikliklerinde akla getirilmelidir. Tanı serolojik testlerle desteklenir ve antibiyotik tedavisi gerektirir.

Enteropatik biçim, çinko emiliminin kalıtsal bozukluğundan kaynaklanır ve en kritik alt tiptir. Ağız çevresi, makat çevresi ve el ayak uçlarında keskin sınırlı, kızarık ve kabuklu lezyonlarla ortaya çıkar; buna inatçı ishal, saç dökülmesi ve büyüme geriliği eşlik eder. Belirtiler genellikle anne sütünden kesildikten sonra belirginleşir. Tedavi edilmediğinde enfeksiyonlar ve beslenme bozukluğu nedeniyle ölümcül seyreder; buna karşın ağızdan çinko verilmesiyle bulgular birkaç gün içinde belirgin biçimde düzelir. Bu dramatik yanıt hem tanısal hem tedavi edicidir. Aynı görünüm, edinsel çinko eksikliğinde de ortaya çıkar; uzun süreli damardan beslenme, emilim bozuklukları ve alkol bağımlılığı bilinen nedenlerdir.

Değerlendirmede yaş, dağılım örüntüsü, eşlik eden sistemik bulgular ve öykü belirleyicidir. Ayırıcı tanıda atopik dermatit, kontakt dermatit, el ayak ağız hastalığı ve psoriasis yer alır. Ağız ve makat çevresini birlikte tutan, olağan tedavilere yanıt vermeyen bebek döküntülerinde çinko eksikliği mutlaka düşünülmeli ve serum çinko düzeyi ölçülmelidir; bu adımın atlanması tanı gecikmesinin başlıca nedenidir.

Eş anlamlılar

• Akrodermatitis

İlgili terimler

• Akrodermatitis enteropatika
• Lyme hastalığı
• Çinko
• Atopik dermatit
• Egzama