Akupresür

Akupresür (İng. acupressure), geleneksel Çin tıbbında tanımlanan noktalara parmakla basınç uygulanmasına dayanan tamamlayıcı yöntemdir.

Etimoloji

Latince acus (iğne) ve İngilizce pressure (basınç) sözcüklerinden türetilmiştir; akupunktur ile aynı kuramsal çerçeveye dayanır, ancak iğne kullanılmaz.

Klinik bağlam

Yöntemin geleneksel açıklaması, vücutta akan yaşam enerjisinin belirli noktalardan düzenlenmesine dayanır; bu kuramsal çerçevenin çağdaş fizyoloji karşılığı gösterilememiştir. Öne sürülen olası düzenekler arasında basıncın kalın duyu liflerini uyararak ağrı iletimini baskılaması ve içsel opioid salınımını artırması yer alır. Bu açıklamalar akla yatkın olmakla birlikte, yöntemin geleneksel nokta haritasının doğruluğunu kanıtlamaz; nitekim gerçek ve yalancı noktalar karşılaştırıldığında aradaki fark çoğu çalışmada küçük kalmıştır.

Kanıt durumu, endikasyona göre belirgin biçimde değişir. En tutarlı veriler bulantı ve kusma alanındadır; bilek iç yüzündeki noktaya uygulanan basıncın, ameliyat sonrası ve gebelikte görülen bulantıyı azalttığı bildirilmiştir. Bu amaçla üretilen bileklikler yaygın olarak kullanılmaktadır. Doğum ağrısı, baş ağrısı, uykusuzluk ve kanser tedavisine bağlı yorgunlukta da olumlu sonuçlar bildirilmiş; ancak çalışmaların çoğunda körlük sağlanamamış ve etki büyüklükleri küçük bulunmuştur. Bu sınırlılık, sonuçların dikkatle yorumlanmasını gerektirir.

Yöntemin en önemli üstünlüğü güvenlik profilidir; iğne kullanılmadığından enfeksiyon, kanama ve organ yaralanması riski taşımaz. Bu yönüyle akupunkturdan ayrılır ve antikoagülan kullanan hastalarda da uygulanabilir. Buna karşın gebelikte bazı noktaların rahim kasılmasını uyarabileceği ileri sürüldüğünden, uygulama gebelik döneminde dikkatle yapılmalıdır. Kırık, açık yara, enfekte deri, derin ven trombozu ve tümör bölgesine basınç uygulanmamalıdır.

Klinik açıdan asıl risk, yöntemin kanıtlanmış tedavilerin yerine geçmesidir. Tamamlayıcı yöntemler, adı üzerinde, temel tedaviye ek olarak düşünülmelidir; kanser, enfeksiyon ve kalp hastalıklarında yerleşik tedavinin ertelenmesi ciddi zarar doğurur. Bu nedenle hastanın kullandığı tamamlayıcı yöntemler açıkça sorgulanmalı, yargılayıcı olmayan bir dille konuşulmalıdır; hastaların önemli bir bölümü bu bilgiyi kendiliğinden paylaşmaz. Yararın büyük bölümünün beklenti etkisinden kaynaklanıyor olması, hasta açısından rahatlama sağlaması gerçeğini ortadan kaldırmaz; ancak bu etki, tedavi kararlarının dayanağı yapılmamalıdır.

Eş anlamlılar

• Bası noktası uygulaması

İlgili terimler

• Bulantı
• Kronik ağrı
• Tıp etiği
• Kanıta dayalı tıp