Akupunktur
Akupunktur (İng. acupuncture; Lat. acus iğne, punctura batırma), vücuttaki belirli noktalara ince iğneler batırılarak uygulanan geleneksel Çin tıbbı kökenli tedavi yöntemidir.
Etimoloji
Latince acus (iğne) ve punctura (batırma) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Yöntemin geleneksel kuramı, vücutta meridyen adı verilen kanallar boyunca aktığı varsayılan yaşam enerjisinin dengelenmesine dayanır; bu kuramın anatomik ya da fizyolojik karşılığı gösterilememiştir.[1] Buna karşın uygulamanın ölçülebilir etkileri araştırılmıştır; iğne uyarısının çevresel sinir uçlarını etkinleştirdiği, omurilik düzeyinde ağrı iletimini değiştirdiği ve endojen opioid salınımını artırdığı gösterilmiştir. Bu bulgular, geleneksel kuramı doğrulamaz ancak yöntemin etkisinin tümüyle beklentiyle açıklanamayacağını düşündürür.
Kanıt düzeyi, kullanım alanına göre belirgin biçimde değişir. En güçlü veriler kronik ağrı alanındadır; kronik bel ağrısı, boyun ağrısı, diz osteoartriti ve migren korunmasında yapılan geniş çözümlemelerde, uygulamanın hem tedavisiz izleme hem de yalancı uygulamaya göre istatistiksel olarak anlamlı ancak klinik olarak orta düzeyde bir üstünlük sağladığı bildirilmiştir. Kemoterapiye bağlı bulantı ve kusmada da destekleyici veriler vardır. Bunun dışındaki birçok alanda kanıtlar yetersiz ya da çelişkilidir.
Yöntemin araştırılmasındaki en önemli metodolojik güçlük, uygun bir karşılaştırma grubunun oluşturulmasıdır; yalancı uygulamada da deri uyarılması gerçekleştiğinden, gerçek ve sahte uygulama arasındaki farklar küçük kalır. Bu durum, gözlenen yararın önemli bir bölümünün özgül olmayan etkilerden kaynaklanabileceğini düşündürür. Bu nedenle yöntem, kanıta dayalı tedavilerin yerine değil, uygun görülen olgularda tamamlayıcı bir seçenek olarak değerlendirilir.
Güvenlik açısından, eğitimli uygulayıcı elinde ve tek kullanımlık steril iğnelerle yapıldığında ciddi olay sıklığı düşüktür. Bildirilmiş komplikasyonlar arasında pnömotoraks, kalp zarı yaralanması, sinir hasarı, kırılan iğne parçalarının dokuda kalması ve sterilizasyon eksikliğine bağlı hepatit bulaşı yer alır; bunların çoğu önlenebilir uygulama hatalarıdır. Kanama bozukluğu olan ve antikoagülan kullanan hastalarda dikkatli olunmalı, kalp pili taşıyanlarda elektrikle uyarılan biçimlerden kaçınılmalıdır. Uygulamanın tanının gecikmesine yol açmaması esastır; yeni ortaya çıkan ya da niteliği değişen yakınmalarda öncelikle tıbbi değerlendirme yapılmalıdır.
Eş anlamlılar
- İğne tedavisi
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Loscalzo J ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, 2022.