Alerjik tepkime

Alerjik tepkime (İng. allergic reaction), zararsız bir maddeye karşı bağışıklık sisteminin abartılı yanıt vermesidir.

Etimoloji

Yunanca allos (başka) ve ergon (etki) sözcüklerinden türetilmiştir.

Aşırı duyarlılık tepkileri dört tipe ayrılır; bu sınıflandırma, tanı ve tedaviyi belirler.^[1]

Birinci tip IgE aracılıdır ve dakikalar içinde gelişir; klasik alerji bu gruptadır.

Bu tipte ilk temasta duyarlanma gerçekleşir; belirtiler ancak ikinci temasta ortaya çıkar.

Bu nedenle daha önce sorunsuz kullanılmış bir ilaç, sonraki kullanımda tepki oluşturabilir.

Bu ilke, "ilk kez kullanılan ilaç alerji yapmaz" varsayımını çürütür.

Dördüncü tip ise hücre aracılıdır ve saatler ya da günler sonra ortaya çıkar; temas dermatiti bu gruptadır.

Bu gecikme nedeniyle, sorumlu madde ile ilişki kurulamaz; bu, sık yapılan bir tanısal hatadır.

Klinik tablo hafif kaşıntıdan ölümcül anafilaksiye kadar değişir.

Anafilaksi, birden çok sistemi etkileyen ve hızla ilerleyen bir tablodur.

Tanısı kliniktir; laboratuvar beklenmeden tedavi başlatılmalıdır.

Bu tabloda ilk ve tek yaşam kurtarıcı ilaç adrenalindir.

Adrenalin, uyluğun dış yan yüzüne kas içine uygulanır; deri altı ve damar içi uygulamalardan üstündür.

Antihistaminikler ve kortikosteroidler yardımcıdır ancak adrenalinin yerini almaz.

Bu ilaçların önce verilerek zaman yitirilmesi, en ölümcül uygulama hatasıdır.

Beta bloker kullanan hastalarda adrenalin yanıtı azalabilir; bu durumda glukagon kullanılır.

Tepkinin ikinci evresi saatler sonra yineleyebilir; bu nedenle hasta gözlem altında tutulmalıdır.

Erken taburculuk, önemli bir risktir.

Anafilaksi geçiren her hastaya, taşınabilir adrenalin oto-enjektörü reçete edilmelidir.

Bu adım sıklıkla atlanır ve yineleyen olaylarda ölüme yol açar.

İlaç alerjisi bildirimi, çoğu kez doğrulanmamıştır.

Nitekim penisilin alerjisi bildiren hastaların büyük bölümünde gerçek alerji bulunmaz.

Bu yanlış etiketleme, daha az etkili ve daha pahalı antibiyotiklerin kullanılmasına yol açar.

Bu nedenle alerji öyküsünün değerlendirilmesi ve gerektiğinde test edilmesi önerilmektedir.

Anjiyoödem, anjiyotensin dönüştürücü enzim engelleyicilerine bağlı olabilir ve alerjik değildir.

Bu tabloda antihistaminik ve steroit etkisizdir; ilacın kesilmesi zorunludur.

Kalıtsal anjiyoödem de ayrı bir tablodur ve özgül tedavi gerektirir.