Alopesi areata
Alopesi areata (İng. alopecia areata), kıl köklerine yönelik otoimmün yanıt sonucu ortaya çıkan, izsiz ve yamalı saç dökülmesidir.
Etimoloji
Latince areata (alanlar halinde) sözcüğüyle alopesi teriminin birleşiminden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Hastalıkta bağışıklık sistemi, kıl kökünün bağışıklıktan korunmuş ortamını hedef alır; T hücreleri kök çevresinde birikir ve kıl büyüme döngüsünü kesintiye uğratır.[1] Kök yapısı yıkıma uğramadığından dökülme izsizdir ve yeniden çıkma potansiyeli korunur; bu, hastaya anlatılması gereken en önemli bilgidir. Tipik görünüm, saçlı deride ani ortaya çıkan yuvarlak ve keskin sınırlı saçsız alanlardır; deri normal görünümdedir, kızarıklık ve pullanma bulunmaz.
Tanı klinik görünümle konur ve yardımcı bulgular vardır. Yamanın kenarında ünlem işaretine benzeyen, uca doğru incelen kısa kırık saçların görülmesi tanısaldır ve hastalığın etkin olduğunu gösterir. Tırnaklarda noktalanma ve pütürlenme sık eşlik eder; bu bulgu, hastalığın daha yaygın seyredeceğine ilişkin bir işaret olarak değerlendirilir. Yeniden çıkan saçların başlangıçta ince ve beyaz olması olağandır ve zamanla rengini kazanır.
Yaygınlığa göre seyir değişir. Sınırlı sayıda yamayla giden biçimlerin büyük bölümü bir yıl içinde kendiliğinden düzelir; buna karşın tüm saçlı deriyi tutan totalis ve tüm vücut kıllarını kapsayan universalis biçimleri dirençlidir. Erken yaşta başlangıç, geniş tutulum, tırnak değişiklikleri ve atopi varlığı kötü gidiş göstergeleridir. Hastalık otoimmün tablolarla birlikte bulunabilir; tiroid hastalıkları, vitiligo, tip 1 diyabet ve çölyak hastalığı sorgulanmalıdır.
Ayırıcı tanıda tinea kapitis, trikotillomani ve izli dökülmeler yer alır. Çocukta pullanma, kızarıklık ve lenf düğümü büyümesi eşlik ediyorsa mantar enfeksiyonu düşünülmeli ve örnek alınmalıdır; bu ayrım yapılmadan kortikosteroid verilmesi enfeksiyonu ağırlaştırır. Deri parlak, düz ve kıl ağızları kaybolmuşsa izli dökülme söz konusudur ve saç geri gelmez. Tedavide sınırlı tutulumda lezyon içi kortikosteroid, yaygın olgularda sistemik ve son yıllarda JAK yolağını hedefleyen tedaviler kullanılır. Hastalığın ruhsal etkisi hafife alınmamalı, destek sağlanmalıdır.
Eş anlamlılar
- Saçkıran
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Bolognia JL ve ark., Dermatology, 4. baskı, 2018.