Telojen effluvium

Telojen effluvium (İng. telogen effluvium), çok sayıda kıl kökünün aynı anda dinlenme evresine geçmesi sonucu gelişen yaygın saç dökülmesidir.

Etimoloji

Yunanca telos (son) ve Latince effluvium (dökülme) sözcüklerinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Saç kökleri normalde birbirinden bağımsız döngüler izler; bu düzensizlik, saçların topluca dökülmemesini sağlar. Şiddetli bir olay bu düzeni bozar ve büyük bir kıl grubu eşzamanlı olarak uzama evresinden dinlenme evresine geçer. Dökülme, dinlenme evresinin süresi kadar gecikmeyle, yani tetikleyici olaydan iki ile üç ay sonra ortaya çıkar. Bu gecikme, tanının anahtarıdır; hastadan yakınmanın başladığı dönem değil, ondan üç ay öncesi sorgulanmalıdır.

Tetikleyiciler bellidir: doğum, ağır enfeksiyon, cerrahi, yüksek ateş, hızlı kilo kaybı, demir eksikliği, tiroid bozuklukları, ruhsal zorlanma ve belirli ilaçlar. Bu bağlantı kurulmadığında hasta ve hekim, dökülmeyi o anki durumla açıklamaya çalışır ve gerçek neden gözden kaçar. Doğum sonrası dökülme, en tanınmış örnektir ve gebelik boyunca uzama evresinde kalan saçların topluca dökülmesiyle açıklanır.

Ayırıcı tanıda örüntü belirleyicidir. Bu tabloda dökülme yaygındır ve saçlı derinin tamamını ilgilendirir; kel alan oluşmaz, saç yoğunluğu genel olarak azalır. Androgenetik dökülmede ise belirli bölgelerde seyrelme vardır; alopesi areatada yuvarlak ve keskin sınırlı alanlar bulunur. İzli dökülmelerde deri parlak ve düz görünür, kıl ağızları kaybolur ve bu, kalıcı kaybı gösterdiğinden ivedi değerlendirme gerektirir.

Değerlendirmede demir, ferritin, tiroid işlevleri ve gerektiğinde vitamin düzeyleri istenir; kadınlarda adet öyküsü ve ilaç listesi sorgulanmalıdır. Çekme testi pozitif bulunabilir. Tablonun en önemli özelliği geri dönüşlü olmasıdır; tetikleyici ortadan kalktığında dökülme aylar içinde durur ve saçlar yeniden çıkar. Bu bilgi hastaya açıkça anlatılmalıdır; kaygının kendisi dökülmeyi sürdüren bir etken olabilir. Eksikliklerin giderilmesi dışında özgül bir tedavi çoğu olguda gerekmez. Dökülme altı aydan uzun sürdüğünde kronik biçim düşünülür ve yeniden değerlendirme yapılır.

Eş anlamlılar

• Telojen dökülme

İlgili terimler

• Alopesi
• Kıl kökü
• Alopesi areata
• Demir eksikliği
• Hipotiroidi