Amorozis fugaks
Amorozis fugaks (İng. amaurosis fugax; Yun. amauros karanlık, Lat. fugax kaçıcı), tek gözde ani başlayan ve kendiliğinden düzelen geçici görme kaybıdır.
Etimoloji
Yunanca amauros (karanlık) ve Latince fugax (geçici, kaçıcı) sözcüklerinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Tablo, retina dolaşımının geçici olarak kesilmesine bağlıdır ve gözün geçirdiği bir iskemik atak olarak değerlendirilir.[1] Hastalar görmenin yukarıdan aşağıya inen bir perde gibi kapandığını, saniyeler ya da dakikalar sürdüğünü ve ardından tümüyle düzeldiğini tanımlar; bu tanım tanısal değeri yüksektir. En sık neden, aynı taraftaki karotis arterindeki ateroskleroz plağından kopan parçacıkların retina damarlarını tıkamasıdır; kalp kaynaklı embolilerde de görülür.
Klinik önem, bu bulgunun geçici olması nedeniyle hafife alınmasının yarattığı tehlikeden kaynaklanır. Görme tümüyle düzeldiği için hasta başvurmayabilir ya da göz sorunu sanılarak yalnızca göz muayenesi yapılabilir. Oysa bu tablo, geçici iskemik atağın eşdeğeridir ve yakın dönemde inme gelişme riskinin yüksek olduğunu gösterir. Bu nedenle acil değerlendirme gerektirir; risk, ilk günlerde en yüksektir ve zamanında yapılan girişim inmeyi önler.
Değerlendirmede karotis arterlerinin görüntülenmesi öncelikli adımdır. Belirgin darlık saptanan hastalarda karotis endarterektomi ya da stentleme, inme riskini belirgin biçimde azaltır; bu girişimin yararı, olaydan sonraki ilk iki hafta içinde yapıldığında en yüksektir ve gecikme yararı azaltır. Ayrıca elektrokardiyografi ve gerektiğinde ritim izlemi ile atriyal fibrilasyon araştırılır; ekokardiyografi kalp kaynaklı emboliyi değerlendirir. Kan basıncı, kolesterol ve diyabet denetimi ile sigaranın bırakılması, ikincil korunmanın temelidir; antitrombosit tedavi ya da uygun hastalarda antikoagülan başlanır.
Ayırıcı tanıda önemli bir tablo dev hücreli arterittir; elli yaş üstünde, baş ağrısı, şakak bölgesinde hassasiyet, çiğneme sırasında çene ağrısı ve yüksek sedimantasyon ile birlikte görülen geçici görme kaybı bu hastalığı düşündürür ve kalıcı körlüğü önlemek için biyopsi beklenmeden yüksek doz kortikosteroid başlanmalıdır. Bu ayrım, tedavinin tümüyle farklı olması nedeniyle kritiktir. Diğer nedenler arasında migren aurası, retina damar spazmı, artmış göz içi basıncı ve papilödeme bağlı geçici görme kararmaları yer alır; migren auralarında görsel belirtiler daha yavaş yayılır ve genellikle iki gözü ilgilendirir.
Eş anlamlılar
- Geçici tek göz körlüğü
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Libby P ve ark. (ed.), Braunwald's Heart Disease, 12. baskı, 2022.