Atipik pnömoni

Atipik pnömoni (İng. atypical pneumonia), klasik bakteriyel zatürreden farklı klinik ve radyolojik özellikler gösteren akciğer enfeksiyonudur.

Etimoloji

Yunanca a- (olumsuzluk) ön eki ile tipik sözcüğünün ve pnömoni teriminin birleşimidir.

Adlandırma tarihseldir; klasik pnömokok pnömonisinden farklı seyreden olgular için kullanılmıştır.^[1]

Ancak bu adlandırma bugün yanıltıcı bulunmaktadır; söz konusu etkenler seyrek değil, oldukça yaygındır.

Başlıca etkenler Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae ve Legionella pneumophiladır.

Bu etkenlerin ortak özelliği, hücre içinde çoğalmaları ya da hücre duvarı bulunmamasıdır.

Bu özellik, klinik açıdan en kritik sonucu doğurur: hücre duvarına etkili antibiyotikler etkisizdir.

Bu nedenle penisilinler ve sefalosporinler yeterli değildir; makrolidler, tetrasiklinler ve florokinolonlar kullanılır.

Bu ayrımın bilinmemesi, tedavi başarısızlığının sık nedenidir.

Klinik tablo sinsi başlar; kuru öksürük, ateş, baş ağrısı, kas ağrısı ve halsizlik görülür.

Ayırt edici özellik, hastanın genel durumunun akciğer bulgularıyla orantısız biçimde iyi olmasıdır.

Bu uyumsuzluk, "yürüyen pnömoni" adlandırmasının kaynağıdır.

Filmde yaygın ve iki taraflı gölgelenmeler görülürken, muayene bulguları silik kalabilir.

Bu radyolojik-klinik ayrışma, tanıyı düşündüren en değerli ipuçlarındandır.

Akciğer dışı bulgular sıktır ve tanısal değer taşır.

Mycoplasma enfeksiyonunda deri döküntüleri, hemolitik anemi ve nörolojik tutulum görülebilir.

Legionella enfeksiyonunda ise ishal, bilinç değişikliği, hiponatremi ve karaciğer enzim yüksekliği tipiktir.

Bu birliktelik, ağır seyirli olgularda özellikle akla getirilmelidir.

Legionella su sistemlerinden bulaşır; klima, duş başlıkları ve süs havuzları kaynak olabilir.

Bu nedenle otel ve hastane kaynaklı salgınlar bildirilmiştir; öyküde seyahat sorgulanmalıdır.

Kişiden kişiye bulaş göstermez; bu, diğer etkenlerden ayrılan bir özelliktir.

Tanıda idrar antijen testi Legionella için hızlı sonuç verir; ancak yalnızca belirli bir alt tipi saptar.

Moleküler testler duyarlılığı yüksektir; klasik kültür yöntemleri güçtür.

Toplum kökenli pnömoni tedavisinde, ampirik yaklaşımın bu etkenleri kapsaması bu nedenle önerilir.

Ağır olgularda Legionella düşünüldüğünde tedavi gecikmeden başlatılmalıdır.

↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.