Mycoplasma

Mycoplasma (İng. Mycoplasma), hücre duvarı bulunmayan, bilinen en küçük kendi kendine çoğalabilen bakteri cinsidir.

Etimoloji

Yunanca mykes (mantar) ve plasma (biçimlenmiş şey) sözcüklerinden türetilmiştir.

Cinsin tanımlayıcı özelliği hücre duvarının bulunmamasıdır; bu tek özellik, klinik davranışın büyük bölümünü açıklar.^[1]

Hücre duvarı olmadığından Gram boyamayla görülemez; bu nedenle rutin incelemelerde saptanmaz.

Aynı nedenle, hücre duvarına etkili antibiyotikler bu bakterilere etkisizdir.

Bu ayrım en kritik klinik bilgidir: penisilinler ve sefalosporinler tedavide işe yaramaz.

Bu nedenle tedavide protein sentezini engelleyen makrolidler, tetrasiklinler ve florokinolonlar kullanılır.

Mycoplasma pneumoniae, toplum kökenli atipik pnömoninin başlıca etkenidir; okul çağı çocukları ve genç erişkinlerde sıktır.

Klinik tablo sinsi başlar; kuru öksürük, ateş, halsizlik ve baş ağrısı görülür.

Ayırıcı özellik, hastanın genel durumunun akciğer filmindeki yaygın bulgularla orantısız biçimde iyi olmasıdır.

Bu uyumsuzluk, "yürüyen pnömoni" adlandırmasının kaynağıdır ve tanıyı düşündüren en değerli ipuçlarındandır.

Akciğer dışı bulgular da görülür; bunlar bağışıklık aracılı süreçlere bağlıdır.

Deri döküntüleri, eritema multiforme ve ağır mukoza tutulumu gelişebilir; bu tablo çocuklarda özellikle bildirilmiştir.

Soğuk aglütininlere bağlı hemolitik anemi, nörolojik tutulum, miyokardit ve eklem yakınmaları görülebilir.

Bu geniş yelpaze, tanının atlanmasına yol açar; solunum dışı bulgularla başvuran hastada bu etken düşünülmelidir.

Tanı, moleküler testler ve seroloji ile konur; kültür güçtür ve rutin olarak kullanılmaz.

Mycoplasma genitalium ise cinsel yolla bulaşan bir etkendir; erkeklerde üretrit, kadınlarda rahim ağzı iltihabı ve pelvik iltihaba yol açar.

Bu tür, giderek artan antibiyotik direnci nedeniyle önemli bir sorun hâline gelmiştir.

Bu nedenle tedavi sonrası iyileşmenin doğrulanması önerilir; tek doz tedaviler yetersiz kalmaktadır.

Ureaplasma türleri yakın akrabadır; yenidoğanda ve gebelik komplikasyonlarında rol oynayabilir.

Bu bakteriler, hücre kültürlerinde sık görülen bir kirletici etkendir; laboratuvar açısından önemli bir sorundur.

Bulaş solunum damlacıklarıyla olur; kapalı topluluklarda salgınlar bildirilmiştir.

Kuluçka süresi uzundur; bu nedenle salgınlar yavaş yayılır.

Hastalık genellikle kendini sınırlar; ancak antibiyotik tedavisi süreyi kısaltır.

↑ Bennett JE ve ark. (ed.), Mandell, Douglas, and Bennett's Principles and Practice of Infectious Diseases, 9. baskı, 2020.