Aura
Aura (İng. aura; Lat. aura, esinti), migren atağından ya da epilepsi nöbetinden önce ortaya çıkan geçici nörolojik belirtilerdir.
Etimoloji
Latince esinti, hafif rüzgâr anlamındaki aura sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Migren aurası, korteksten yayılan elektriksel ve metabolik bir dalgaya bağlıdır; bu yayılan depolarizasyon dalgası, geçtiği kortikal bölgeye uygun belirtilere yol açar. Süreç yavaştır ve belirtiler dakikalar içinde yayılarak ilerler; bu yavaş yayılma, migren aurasını inmeden ayıran en önemli özelliktir.[1]
En sık görülen biçim görsel auradır: parlayan zikzak çizgiler, titreşen ışıklar ya da görme alanında genişleyen bir kayıp. Duyusal aurada elden başlayıp yüze doğru ilerleyen karıncalanma; konuşma aurasında sözcük bulma güçlüğü görülür. Belirtiler genellikle beş ile altmış dakika arasında sürer ve baş ağrısı bunu izler; ancak baş ağrısı olmadan da görülebilir — özellikle ileri yaşta ortaya çıkan bu tabloda inme ile karıştırılma riski yüksektir.
Ayırıcı tanıda geçici iskemik atak öncelikle düşünülmelidir. Ayrımda üç özellik yol göstericidir: migren aurasında belirtiler yavaş yayılır ve ilerler, çoğunlukla pozitif belirtiler — ışık, karıncalanma — baskındır ve süre daha uzundur. Geçici iskemik atakta ise başlangıç anidir, negatif belirtiler — görme kaybı, uyuşma, güçsüzlük — öndedir. Yine de ilk kez ortaya çıkan, alışılmıştan farklı seyreden ya da ileri yaşta başlayan aurada görüntüleme ve damar değerlendirmesi yapılmalıdır. Bu ayrımın yanlış yapılması, hem gereksiz tedaviye hem de gerçek inmenin atlanmasına yol açar.
Auralı migren, klinik açıdan ek bir öneme sahiptir: iskemik inme riskini artırır. Bu risk, sigara içen ve kombine oral kontraseptif kullanan kadınlarda belirgin biçimde yükselir. Bu nedenle auralı migreni olan kadınlarda östrojen içeren kontraseptiflerden kaçınılması önerilir; bu, klinikte sıklıkla atlanan ve önlenebilir bir risk kaynağıdır.
Epilepside aura, aslında nöbetin kendisinin başlangıç bölümüdür — bir uyarı değil, odaksal nöbetin farkındalık korunarak yaşanan evresidir. Bu kavramsal ayrımın bilinmesi, nöbet sınıflandırması ve odak belirlemede önemlidir. Belirtiler odağın yerleşimine göre değişir: temporal lobda yükselen mide hissi, koku ve tat halüsinasyonları, déjà vu; oksipital lobda basit görsel belirtiler; parietal lobda duyusal belirtiler görülür. Oksipital nöbetlerdeki görsel belirtiler saniyeler sürer ve renkli-dairesel biçimdedir; migrende ise dakikalar süren siyah-beyaz zikzak çizgiler tipiktir.
Değerlendirmede ayrıntılı öykü belirleyicidir; belirtinin başlangıç biçimi, yayılma hızı, süresi, eşlik eden bulgular ve tetikleyiciler sorgulanır. Epilepsi düşünülen olgularda elektroensefalografi ve manyetik rezonans görüntüleme; damarsal neden düşünülenlerde damar görüntülemesi yapılır.
Tedavi altta yatan duruma yöneliktir. Migren aurasının kendisi için özgül tedavi gerekmez; atak tedavisi baş ağrısına yöneliktir. Auralı migrende triptanların kullanımı konusunda geçmişte kaygılar bulunmakla birlikte, günümüzde uygun hastalarda kullanılabildikleri kabul edilmektedir. Sık atak geçiren hastalarda koruyucu tedavi düşünülür. Tetikleyicilerin — uykusuzluk, açlık, stres, bazı besinler, hormonal değişiklikler — belirlenmesi ve düzenlenmesi yararlıdır.
Ender ancak önemli bir tablo, hemiplejik migrendir; auraya güçsüzlük eşlik eder ve kalıtsal biçimleri vardır. Beyin sapı aurasında ise çift görme, denge kaybı ve bilinç değişikliği görülür; bu biçimler ayrıntılı değerlendirme gerektirir.
Eş anlamlılar
- Migren aurası
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Ropper AH ve ark., Adams and Victor's Principles of Neurology, 12. baskı, 2023.