Barotravma

Barotravma (İng. barotrauma; Yun. baros "ağırlık, basınç" + trauma "yara"), vücut boşluklarındaki gaz basıncı ile çevre basıncı arasındaki farkın dokularda gerilme ve yırtılmaya yol açmasıyla gelişen basınç kaynaklı doku hasarıdır; yoğun bakımda pozitif basınçlı mekanik ventilasyonun, klinik dışında ise dalış ve basınç değişimlerinin komplikasyonu olarak görülür.

Etimoloji

Yunanca baros (ağırlık, basınç) ve trauma (yara, hasar) sözcüklerinden türetilmiştir; barometre ve barometrik basınç terimleriyle aynı kökü paylaşır.

Klinik bağlam

Pulmoner barotravma, pozitif basınçlı mekanik ventilasyonun başlıca komplikasyonlarından biridir: aşırı alveoler distansiyon alveol duvarını yırtarak havanın interstisyuma geçmesine, oradan bronkovasküler kılıflar boyunca ilerleyerek pulmoner interstisyel amfizem, pnömomediastinum, cilt altı amfizemi, pnömotoraks ve nadiren pnömoperitoneum ile hava embolisine yol açar; ventile hastada ani gelişen pnömotoraks hızla tansiyon pnömotoraksa ilerleyebilir. Yüksek tidal hacim, yüksek plato ve sürüş basıncı, dinamik hiperinflasyon (oto-PEEP) ile akut solunum sıkıntısı sendromu, status astmatikus ve kistik-büllöz akciğer hastalıkları gibi kompliyansı bozuk ya da heterojen havalanan akciğerler başlıca risk etmenleridir; düşük tidal hacimli akciğer koruyucu ventilasyon barotravma sıklığını belirgin azaltmıştır ve ventilatör ilişkili akciğer hasarının (barotravma, volütravma, atelektravma, biyotravma) bir bileşeni olarak ele alınır.^[1] Klinik dışı barotravmanın klasik örneği dalıştır: Boyle yasası gereği çıkış sırasında genişleyen gaz, soluk tutulduğunda pulmoner barotravma ve arteriyel gaz embolisine; orta kulak ve sinüslerde basınç eşitlenemediğinde kulak zarı perforasyonu ve sinüs barotravmasına yol açar; benzer mekanizmalar uçak yolculuğu, hiperbarik tedavi ve patlama yaralanmalarında da görülür.^[2] Ventile hastada tanı, havayolu basınçlarında ani yükselme, hipoksemi, hemodinamik bozulma ve görüntüleme (akciğer grafisi, ultrasonografi, BT) ile konur. Yönetim, pnömotoraks geliştiğinde drenajı, her durumda ventilatör ayarlarının gözden geçirilerek plato basıncının ve tidal hacmin düşürülmesini, hava hapsinin azaltılmasını ve altta yatan hastalığın tedavisini kapsar; dalışa bağlı arteriyel gaz embolisinde hiperbarik oksijen tedavisi uygulanır.

Eş anlamlılar

Basınç travması
Pulmoner barotravma (akciğer tutulumu için)

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Grasselli G, Calfee CS, Camporota L ve ark., ESICM guidelines on acute respiratory distress syndrome: definition, phenotyping and respiratory support strategies, Intensive Care Medicine, 2023.
↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1] Grasselli G, Calfee CS, Camporota L ve ark., ESICM guidelines on acute respiratory distress syndrome: definition, phenotyping and respiratory support strategies, Intensive Care Medicine, 2023.

[2] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[1]

[2]