Tansiyon pnömotoraks

Tansiyon pnömotoraks (İng. tension pneumothorax; Lat. tensio "gerilme" + Yun. pneuma "hava" + thōrax "göğüs"), plevral boşluğa giren havanın tek yönlü kapak mekanizmasıyla her solukta birikip çıkamaması sonucu plevra içi basıncın sürekli yükselmesi; akciğerin tam kollapsı, mediastenin karşı tarafa itilmesi ve venöz dönüşün engellenmesiyle obstrüktif şok ve tedavi edilmezse kardiyak arreste ilerleyen, dakikalar içinde ölümcül olabilen acil durumdur.

Etimoloji

Latince tendere "germek" fiilinden türeyen tensio (gerilme, basınç) ile Yunanca pneuma (hava, soluk) ve thōrax (göğüs, zırh) sözcüklerinden oluşur.

Klinik bağlam

Pnömotoraksta plevral boşluğa giren hava, yırtık bölgesinin tek yönlü kapak gibi davranmasıyla inspiryumda girip ekspiryumda çıkamazsa basınç atmosfer basıncının üzerine çıkar; ipsilateral akciğer kollabe olur, mediasten karşıya itilir, vena kavaların bükülmesi ve intratorasik basınç artışıyla venöz dönüş kritik düzeyde azalır. Travma (künt ve penetran göğüs yaralanması, kot kırıkları), pozitif basınçlı mekanik ventilasyon (özellikle yüksek basınçlarla ve akut solunum sıkıntısı sendromunda), santral venöz kateter girişimi (subklavyen ve internal juguler yaklaşım), kardiyopulmoner resüsitasyon ve spontan pnömotoraksın ilerlemesi başlıca nedenlerdir; mekanik ventilasyondaki hastada basit pnömotoraks hızla tansiyon fizyolojisine dönüşebilir.^[1] Klinik tanı esastır ve görüntüleme beklenmemelidir: ani dispne, hipoksemi, taşikardi ve hipotansiyona; etkilenen tarafta solunum seslerinin kaybı, hipersonorite, boyun venlerinde dolgunluk, geç bulgu olarak trakeal deviasyon ve cilt altı amfizemi eşlik eder; ventile hastada havayolu basınçlarında ani yükselme ve tidal hacim kaybı uyarıcıdır. Nabızsız elektriksel aktivite ile seyreden arrestte geri döndürülebilir nedenler (4H/4T) arasında sistematik olarak aranır; yatak başı akciğer ultrasonografisinde akciğer kayması ve B çizgilerinin yokluğu ile "barkod işareti" tanıyı destekler ve duyarlılığı akciğer grafisinden yüksektir.^[2] Tedavi acil dekompresyondur: geleneksel yaklaşım 2. interkostal aralık midklaviküler hattan iğne torakostomisi olmakla birlikte, göğüs duvarı kalınlığı nedeniyle başarısızlık oranının yüksekliği nedeniyle güncel travma kılavuzları 4.–5. interkostal aralık ön aksiller hattı tercih eder; erişkinde parmakla torakostomi özellikle travmatik arrestte güvenilir alternatiftir ve her dekompresyonu kesin tedavi olarak tüp torakostomi izlemelidir.^[3] İğne dekompresyonunun tansiyon pnömotoraksı basit pnömotoraksa çevirdiği, ortadan kaldırmadığı unutulmamalıdır; mekanik ventilasyondaki hastada şüphe halinde pozitif basıncın azaltılması ve hızlı dekompresyon yaşam kurtarıcıdır.

Eş anlamlılar

Basınçlı pnömotoraks
Tansiyonlu pnömotoraks

İlgili terimler

Kaynaklar

↑ Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.
↑ Soar J, Böttiger BW, Carli P ve ark., European Resuscitation Council Guidelines 2021: Adult advanced life support, Resuscitation, 2021.
↑ American College of Surgeons Committee on Trauma, Advanced Trauma Life Support (ATLS) Student Course Manual, 10. baskı, 2018.

[1] Loscalzo J, Fauci AS, Kasper DL ve ark. (ed.), Harrison's Principles of Internal Medicine, 21. baskı, McGraw Hill, 2022.

[2] Soar J, Böttiger BW, Carli P ve ark., European Resuscitation Council Guidelines 2021: Adult advanced life support, Resuscitation, 2021.

[3] American College of Surgeons Committee on Trauma, Advanced Trauma Life Support (ATLS) Student Course Manual, 10. baskı, 2018.

[1]

[2]

[3]