Nabızsız elektriksel aktivite

Nabızsız elektriksel aktivite (İng. pulseless electrical activity, PEA), elektrokardiyogramda normalde nabız oluşturması beklenen organize bir elektriksel ritim bulunmasına karşın palpabl nabız ve etkili kardiyak debinin olmadığı kardiyak arrest türüdür.

Etimoloji

Latince pulsus "vuruş, atım" sözcüğünden Türkçe "nabız" (Ar. nabḍ) ve Yunanca ēlektron "kehribar" kökenli elektrik ile Latince activitas "etkinlik" sözcüklerinden oluşur; eski adı "elektromekanik disosiyasyon" elektriksel ve mekanik aktivitenin ayrışmasını ifade eder.

Klinik bağlam

Nabızsız elektriksel aktivite, asistoli ile birlikte şoklanamayan arrest ritimlerini oluşturur ve hastane içi kardiyak arrestlerin en sık başlangıç ritmidir; hastane dışı arrestlerde de giderek artan oranda görülmektedir. Mekanik olarak iki alt gruba ayrılır: gerçek PEA'da miyokard kasılması tamamen yokken, psödo-PEA'da ekokardiyografide zayıf miyokard hareketi saptanır ancak nabız oluşturmaya yetmez; psödo-PEA'nın prognozu görece daha iyidir. Tedavi yaklaşımı defibrilasyondan fayda görmemesi nedeniyle kesintisiz kardiyopulmoner resüsitasyon, adrenalin uygulaması ve özellikle geri döndürülebilir nedenlerin (4H/4T: hipoksi, hipovolemi, hipo/hiperkalemi, hipotermi; tromboz, tansiyon pnömotoraks, tamponad, toksinler) hızla saptanıp düzeltilmesine odaklanır. QRS morfolojisi nedene ilişkin ipucu verebilir: dar QRS'li PEA daha çok mekanik (sağ ventrikül dolumunu engelleyen tamponad, pulmoner emboli, tansiyon pnömotoraks, hipovolemi) nedenleri, geniş QRS'li PEA ise metabolik veya toksik (hiperkalemi, sodyum kanal blokeri zehirlenmesi) nedenleri düşündürür. Resüsitasyon sırasında yatak başı ekokardiyografi hem psödo-PEA ayrımında hem de tamponad ve masif pulmoner emboli gibi nedenlerin saptanmasında kullanılır.

Eş anlamlılar

• PEA
• Elektromekanik disosiyasyon (EMD, eski kullanım)

İlgili terimler

• Kardiyak arrest
• Kardiyopulmoner resüsitasyon
• Asistoli
• Kardiyak tamponad
• Pulmoner emboli
• Tansiyon pnömotoraks