Dermis

Dermis (İng. dermis; Yun. derma deri), epidermisin altında yer alan, derinin bağ dokusu katmanıdır.

Etimoloji

Yunanca derma (deri) sözcüğünden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Katman, kollajen ve elastik liflerden oluşan bir ağ içerir; kollajen dayanıklılığı, elastin ise esnekliği sağlar. Damarları, sinir uçlarını, ter bezlerini, yağ bezlerini ve kıl köklerini barındırır; epidermis damarsız olduğundan beslenmesini bu katmandan yayılma yoluyla sağlar. Papiller ve retiküler olmak üzere iki bölümü vardır; üstteki papiller bölüm ince liflidir, alttaki retiküler bölüm ise kalın kollajen demetleri içerir ve derinin gerilme direncini oluşturur.

Katmanın varlığı, yara iyileşmesinin niteliğini belirler. Yalnızca epidermisi ilgilendiren yüzeyel yaralar iz bırakmadan iyileşir; hasar bu katmana ulaştığında ise iz kalır. Bu ayrım, yanık derinliğinin değerlendirilmesinin temelidir. Kıl kökleri ve bez yapıları bu katmanda bulunduğundan, korunmuş oldukları yüzeyel yanıklarda yeni epitel bu yapılardan çoğalarak yüzeyi kapatır; derin yanıklarda bu kaynak yok olduğundan greft gerekir.

Kollajen üretiminin bozulması, tanımlı hastalıklara yol açar. Ehlers-Danlos sendromunda deri aşırı esnek ve kırılgandır, yaralar geç iyileşir ve eklem gevşekliği eşlik eder; Marfan sendromunda ise elastik lif yapısındaki kusur damar ve göz bulgularıyla birlikte görülür. Aşırı üretim durumunda keloid ve hipertrofik iz gelişir; keloid yara sınırlarını aşarak büyür ve kendiliğinden gerilemez, hipertrofik iz ise sınırlar içinde kalır. Bu ayrım tedavi yaklaşımını belirler.

Yaşlanma ve güneş hasarı bu katmanda ortaya çıkar. Mor ötesi ışın kollajen ve elastik lifleri bozar; sonuçta derin kırışıklıklar, sarımsı kalınlaşma ve kılcal damar belirginliği görülür ve bu tablo aktinik elastoz olarak adlandırılır. Kortikosteroidlerin uzun süreli kullanımı kollajen üretimini baskılar; deri incelmesi, çatlaklar ve kolay morarma bu düzenekle açıklanır. Bu nedenle yüz ve kıvrım bölgelerinde güçlü kortikosteroidlerden kaçınılır. Yerel ilaçların emilimi bu katmanın kalınlığına göre değiştiğinden, bölgeye özgü preparat seçimi gerekir.

Eş anlamlılar

• Alt deri

İlgili terimler

• Epidermis
• Kollajen
• Fibroblast
• Yanık
• Kıl kökü