Divertikülit
Divertikülit (İng. diverticulitis), kolon divertiküllerinin iltihaplanmasıdır.
Etimoloji
Latince diverticulum (yan yol, çıkıntı) sözcüğü ile iltihabı belirten -itis ekinden oluşur.
Klinik bağlam
Divertiküller, bağırsak duvarının damar giriş noktalarındaki zayıf bölgelerden dışa doğru oluşan keseciklerdir. Bunlar gerçek divertikül değildir; yalnızca mukoza ve submukoza fıtıklaşır.[1]
En sık sigmoid kolonda bulunur; bu bölgede lümen çapı dar ve basınç yüksektir.
Divertikül varlığı tek başına hastalık değildir; büyük çoğunluğu yaşam boyu belirtisiz kalır.
İltihaplanma, kesecik ağzının tıkanması ve mikroperforasyonla gelişir. Kanama ise ayrı bir tablodur ve iltihapsız divertiküllerden kaynaklanır.
Bu ayrım klinikte önemlidir: divertikülit genellikle kanamaz, divertikül kanaması ise ağrısızdır. İki tablonun karıştırılması yanlış yönlendirmeye yol açar.
Klasik tablo sol alt karın ağrısı, ateş ve iltihap belirteçlerinde yükselmedir; bu nedenle sol taraflı apandisit olarak da anılır.
Komplike ve komplike olmayan biçim ayrımı, tedaviyi belirler. Komplike biçimde apse, delinme, fistül ya da tıkanıklık bulunur.
Tanıda bilgisayarlı tomografi belirleyicidir; hem tanıyı koyar hem komplikasyonları gösterir.
Akut dönemde kolonoskopi yapılmaz; delinme riski nedeniyle sakıncalıdır. Ancak iyileşmeden birkaç hafta sonra kolonoskopi önerilir.
Bu geç inceleme, alanın önemli bir kuralıdır: tablo, kolon kanserinin taklit edebileceği bir görünüm oluşturur ve altta yatan kanserin dışlanması gerekir. Bu izlem sıklıkla atlanır.
Tedavi yaklaşımı değişmiştir. Komplike olmayan olgularda, seçilmiş hastalarda antibiyotik verilmeden izlem uygulanabilir; yapılan çalışmalar antibiyotiğin iyileşmeyi hızlandırmadığını göstermiştir.
Antibiyotik, bağışıklığı baskılanmış hastalarda, eşlik eden hastalıkları olanlarda ve komplike olgularda kullanılır.
Apse varlığında görüntüleme eşliğinde drenaj uygulanır; kaynak denetimi sağlanmadan antibiyotik yeterli olmaz.
Yaygın peritonit ve serbest delinmede acil cerrahi gerekir.
Elektif cerrahi kararı, atak sayısına göre değil; hastanın yaşam niteliği, komplikasyon varlığı ve bireysel risk gözetilerek verilir. Belirli sayıda atak sonrası otomatik ameliyat yaklaşımı terk edilmiştir.
Beslenmeye ilişkin eski öneriler de değişmiştir. Fındık, tohum ve mısır gibi gıdalardan kaçınmanın yararı gösterilememiştir; bu kısıtlama artık önerilmez.
Buna karşılık lif alımının artırılması, kilo yönetimi, fiziksel etkinlik ve sigaranın bırakılması yineleme riskini azaltır.
Steroid olmayan iltihap giderici ilaçlar ve opioidler, komplikasyon riskini artırır.
Eş anlamlılar
- Divertikül iltihabı
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.