Kolon
Kolon (İng. colon; Yun. kolon), ince bağırsak ile rektum arasında yer alan kalın bağırsak bölümüdür.
Etimoloji
Yunanca kolon (kalın bağırsak) sözcüğünden gelir.
Klinik bağlam
Bölüm; çıkan, enine, inen ve sigmoid kolondan oluşur. Başlıca görevleri su ve elektrolit emilimi, dışkının depolanması ve mikrobiyota aracılığıyla sindirilemeyen liflerin fermantasyonudur.[1]
Mikrobiyota, K vitamini ve kısa zincirli yağ asitleri üretir; bağışıklık sisteminin olgunlaşmasına katkıda bulunur ve zararlı bakterilerin yerleşmesini engeller. Geniş etkili antibiyotik kullanımının bu dengeyi bozması, Clostridioides difficile enfeksiyonunun temel nedenidir.
Kanlanması iki ana atardamardan sağlanır. İki dolaşım alanının birleştiği sınır bölgeler, düşük akım durumlarında öncelikle etkilenir; iskemik kolit bu bölgelerde gelişir.
İskemik kolit, tipik olarak yaşlılarda ani karın ağrısı ve ardından kanlı dışkılama ile ortaya çıkar. Akut mezenter iskemisinden ayrılır; ikincisi ince bağırsağı tutar, muayene bulgularıyla orantısız ağrı yapar ve çok daha ölümcüldür.
Başlıca hastalıkları kolorektal kanser, polipler, divertiküler hastalık, iltihabi bağırsak hastalığı, enfeksiyöz kolitler, iskemik kolit ve motilite bozukluklarıdır.
Kolorektal kanser, adenomatöz poliplerden yıllar içinde gelişir. Bu yavaş geçiş, kolonoskopik taramanın neden bu denli etkili olduğunu açıklar: polip saptanıp çıkarıldığında kanser önlenmiş olur. Bu, kanseri yalnızca erken saptamakla kalmayıp önleyen ender tarama yöntemlerindendir.
Demir eksikliği anemisi olan erişkin erkekte ve menopoz sonrası kadında kolonoskopi zorunludur; bu, gizli kanserin en sık yakalanma yollarındandır.
Divertiküller, sigmoid bölgede yoğunlaşır; iltihaplandığında divertikülit gelişir. Ağrısız ve bol miktarda alt sindirim sistemi kanamasının en sık nedenlerindendir.
Toksik megakolon, ağır kolitin yaşamı tehdit eden komplikasyonudur. Bağırsak genişler, hareketler durur ve delinme riski doğar. Bu tabloda bağırsak hareketini durduran ilaçlar ve opioidler kullanılmaz.
Kolonoskopi hem tanısal hem tedavi edicidir; hazırlığın yeterliliği, incelemenin güvenilirliğini doğrudan belirler. Delinme ve kanama başlıca komplikasyonlardır.
Ameliyat sonrası bağırsak hareketlerinin gecikmesi sıktır; erken hareketlenme, opioid kullanımının azaltılması ve erken beslenme bu süreci kısaltır.
Ogilvie sendromu, mekanik tıkanıklık olmadan gelişen akut genişlemedir; yatan ve hareketsiz hastalarda görülür ve delinme riski taşır.
Eş anlamlılar
- Kalın bağırsak
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.