Perforasyon
Perforasyon (İng. perforation; Lat. perforare, delmek), içi boş bir organın duvarının tüm katmanları boyunca delinmesidir.
Etimoloji
Latince perforare (delmek) fiilinden türetilmiştir.
Klinik bağlam
Sindirim sisteminde delinme, içeriğin karın boşluğuna dökülmesine ve peritonite yol açar. Bu, cerrahi acillerin en önemlilerindendir.[1]
Başlıca nedenler peptik ülser, divertikülit, apandisit, tümörler, iskemi, yabancı cisim, travma ve endoskopik girişimlerdir.
Klasik tablo ani başlayan, şiddetli ve yaygın karın ağrısıdır. Muayenede tahta karın, yaygın hassasiyet ve rebound bulgusu saptanır; bağırsak sesleri kaybolur.
Ayakta direkt grafide diyafram altında serbest hava görülmesi tanısaldır; ancak duyarlılığı sınırlıdır ve normal grafi tanıyı dışlamaz. Tomografi çok daha duyarlıdır.
Alanın en önemli tuzağı, belirtilerin belirli gruplarda silik olmasıdır. Yaşlılarda, diyabet hastalarında, kortikosteroid kullananlarda, bağışıklığı baskılanmışlarda ve interlökin-6 yolağını engelleyen ilaç kullananlarda delinme hafif ağrıyla seyredebilir.
Bu ilaç grubunun bağırsak delinmesi riskini artırdığı bilinir; kullananlarda karın ağrısı, klasik bulgular olmasa da ciddiye alınmalıdır.
Yönetimde sıvı canlandırması, geniş etkili antibiyotik, mide dekompresyonu ve gecikmesiz cerrahi değerlendirme yer alır. Kaynak denetimi sağlanmadan antibiyotik tek başına yeterli değildir.
Seçilmiş, kapalı ve sınırlı delinmelerde girişimsel drenaj ve tıbbi tedavi uygulanabilir.
Sindirim sistemi dışında da delinme görülür. Kornea delinmesi, ilerlemiş keratitte ortaya çıkar ve görme kaybına yol açar; bu nedenle tanısı konmamış kırmızı göze steroid damla verilmemesi kesin bir kuraldır.
Kulak zarı delinmesi, orta kulak iltihabı, travma ve ani basınç değişiklikleriyle oluşur; çoğu kendiliğinden iyileşir ancak kulağın kuru tutulması gerekir.
Burun bölmesi delinmesi, kokain kullanımı, travma, cerrahi ve bazı vaskülitlerde görülür.
Rahim delinmesi, girişimsel jinekolojik işlemlerin komplikasyonudur.
Yemek borusu delinmesi, en ölümcül biçimlerdendir. Kusma sonrası gelişen Boerhaave sendromu, ani göğüs ağrısı, deri altı amfizemi ve hızlı kötüleşmeyle seyreder; tanı gecikmesi ölüm oranını belirgin biçimde artırır.
Endoskopik işlemler sonrası ortaya çıkan ağrı, ateş ve taşikardi, delinme açısından değerlendirilmelidir; işlem sonrası olağan sayılması tehlikelidir.
Baryumlu inceleme, delinme kuşkusunda kullanılmaz; sızan baryum ağır iltihabi yanıta yol açar. Suda çözünen kontrast tercih edilir.
Eş anlamlılar
- Delinme
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Brunicardi FC ve ark. (ed.), Schwartz's Principles of Surgery, 11. baskı, 2019.