Endoskopik ultrason

Endoskopik ultrason (İng. endoscopic ultrasound), endoskop ucundaki ultrason probu aracılığıyla sindirim sistemi duvarının ve komşu organların görüntülenmesidir.

Etimoloji

Endoskopi ve ultrason terimlerinin birleşimidir.

Klinik bağlam

Yöntemin üstünlüğü, probun hedef organa çok yakın yerleştirilebilmesidir. Bu yakınlık, yüksek frekanslı ve yüksek çözünürlüklü görüntüleme sağlar.

Sindirim sistemi duvarının katmanları ayrı ayrı görülebilir; bu, tümörün hangi katmana kadar ilerlediğinin belirlenmesini sağlar.

Bu özellik, yöntemi evrelemede vazgeçilmez kılar. Yemek borusu, mide, rektum ve pankreas tümörlerinde yerel evreleme için en duyarlı yöntemdir.

Erken evre tümörlerde, katman düzeyinde değerlendirme endoskopik rezeksiyonun uygunluğunu belirler; bu ayrım, hastanın büyük cerrahiden korunmasını sağlar.

Pankreas, en önemli kullanım alanıdır. Mide ve duodenum duvarından yapılan inceleme, pankreasa doğrudan komşuluk sağlar.

Küçük pankreas lezyonları, diğer görüntüleme yöntemlerinde görülmeden bu yöntemle saptanabilir.

Ayrıca ince iğne aspirasyonu ve biyopsi yapılabilir; bu, doku tanısının en güvenli yoludur. Perkütan yaklaşıma göre iğne yolunun daha kısa olması ve komşu organlardan kaçınılması üstünlük sağlar.

Pankreas kistlerinin değerlendirilmesinde, kist sıvısının incelenmesi kötü huylu potansiyelin belirlenmesine katkıda bulunur.

Safra yollarında, ana kanaldaki küçük taşların saptanmasında yüksek duyarlılık gösterir. Bu nedenle endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi öncesinde kullanılarak gereksiz girişimleri önler.

Bu ayrım önemlidir: tanısal amaçlı retrograd işlem, pankreatit riski taşır; endoskopik ultrason ise bu riski taşımaz. Bu nedenle tanı için ilk seçenek olarak tercih edilir.

Mediastinal lenf düğümlerinin örneklenmesi, akciğer kanseri evrelemesinde kullanılır; solunum yolundan yapılan biçimiyle birlikte, mediastinoskopi gereksinimini büyük ölçüde azaltmıştır.

Subepitelyal lezyonların değerlendirilmesinde, lezyonun hangi katmandan kaynaklandığını göstererek ayırıcı tanıyı daraltır.

Girişimsel kullanım alanları da genişlemiştir: kist drenajı, apse drenajı, safra yollarına erişim, pankreas psödokistlerinin boşaltılması ve ağrı tedavisinde çölyak pleksus bloğu bu kapsamdadır.

Komplikasyonlar tanısal işlemlerde seyrektir; girişimsel uygulamalarda kanama, delinme ve enfeksiyon riski artar.

Yöntemin en önemli sınırlılığı, uygulayıcıya bağımlı olmasıdır; deneyim, tanısal doğruluğu doğrudan etkiler.

Ayrıca hava, görüntülemeyi engeller; bu nedenle akciğer dokusu ve bağırsak gazı ardındaki yapılar değerlendirilemez.

Eş anlamlılar

• EUS

İlgili terimler

• Endoskopi
• Ultrasonografi
• Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi
• Özofagus kanseri
• Akut pankreatit