Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi
Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi (İng. endoscopic retrograde cholangiopancreatography), safra ve pankreas kanallarının endoskopi yoluyla görüntülenmesi ve girişim yapılmasını sağlayan yöntemdir.
Etimoloji
Yunanca kökenli endoskopi, kolanjiyo (safra kanalı) ve pankreatografi terimlerinin birleşimidir.
Klinik bağlam
İşlemde yan görüşlü endoskopla duodenuma girilir; Vater ampullası bulunur ve kanallara kanül yerleştirilerek kontrast madde verilir. Böylece hem görüntüleme hem girişim yapılabilir.[1]
Günümüzde yalnızca tanısal amaçla kullanımı büyük ölçüde terk edilmiştir; manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi ve endoskopik ultrasonografi, girişimsel olmayan tanı sağlar. Bu değişiklik, komplikasyon oranlarını azaltmıştır.
Bu nedenle işlem, tedavi amaçlı yapılır. Başlıca gerekçeler safra kanalındaki taşların çıkarılması, akut kolanjitte safra yollarının boşaltılması, iyi ya da kötü huylu darlıklara stent yerleştirilmesi, safra kaçaklarının onarımı ve seçilmiş pankreas kanalı sorunlarıdır.
Akut kolanjitte, antibiyotik tedavisi tek başına yeterli değildir; kaynak denetimi zorunludur ve boşaltmanın gecikmesi ölüm oranını artırır. Ağır olgularda erken boşaltma yaşam kurtarıcıdır.
Safra taşına bağlı akut pankreatitte işlem, ancak eşlik eden kolanjit ya da süren kanal tıkanıklığı varlığında endikedir; her hastaya uygulanması yarar sağlamaz ve zarar doğurur. Bu ayrım, alanın önemli klinik noktalarındandır.
En sık ve en önemli komplikasyon işlem sonrası pankreatittir. Risk etkenleri genç yaş, kadın cinsiyet, önceki pankreatit öyküsü, zorlu kanülasyon, pankreas kanalının kontrastla doldurulması ve normal bilirubin düzeyidir.
Bu komplikasyonu azaltan iki uygulama iyi tanımlanmıştır: işlem sırasında rektal yolla verilen steroid olmayan iltihap giderici ilaç ve seçilmiş hastalarda pankreas kanalına geçici stent yerleştirilmesi. Ayrıca yeterli sıvı verilmesi koruyucudur. Bu önlemlerin atlanması, önlenebilir komplikasyonlara yol açar.
Diğer komplikasyonlar kanama, delinme, kolanjit ve kardiyopulmoner olaylardır.
İşlem sonrası ortaya çıkan karın ağrısında pankreatit ve delinme dışlanmalıdır; işlem sonrası hafif amilaz yüksekliği tek başına tanı koydurmaz, klinik bulgular belirleyicidir.
Antikoagülan ve antiagregan kullanan hastalarda, sfinkterotomi planlanıyorsa tedavi yönetimi önceden planlanmalıdır.
İşlem, deneyimli ellerde ve yeterli hacimli merkezlerde yapıldığında başarı oranı yüksek, komplikasyon oranı düşüktür.
Hastanın aydınlatılmış onamında, pankreatit riskinin açıkça belirtilmesi gerekir.
Eş anlamlılar
- ERCP
İlgili terimler
Kaynaklar
- ↑ Feldman M ve ark. (ed.), Sleisenger and Fordtran's Gastrointestinal and Liver Disease, 11. baskı, 2021.