Enfektif endokardit

Enfektif endokardit (İng. infective endocarditis), kalp kapaklarının ya da endokardın mikroorganizmalarla enfeksiyonudur. Tedavi edilmediğinde ölümcül seyreder ve tanısı sıklıkla gecikir.

Etimoloji

Yunanca endon (iç) ve kardia (kalp) sözcüklerinden oluşan endokard adı ile enflamasyon bildiren -itis ekinden türetilmiştir.

Klinik bağlam

Enfeksiyon, endotel hasarı bulunan bölgede oluşan steril trombüs üzerine bakterilerin yerleşmesiyle başlar; büyüyen vejetasyonlar kapağı tahrip eder ve parçalanarak embolilere yol açar. Risk etkenleri arasında protez kapak, önceden geçirilmiş endokardit, doğuştan kalp hastalıkları, dejeneratif kapak hastalığı, kalp içi cihazlar, hemodiyaliz, immünosüpresyon ve intravenöz madde kullanımı bulunur. Sağ kalp endokarditi özellikle madde kullananlarda ve kateteri olan hastalarda görülür.

Etkenlerin dağılımı değişmiştir: Staphylococcus aureus günümüzde en sık etkendir ve akut, hızlı ilerleyen tabloya yol açar; viridans grubu streptokoklar daha sinsi seyreder ve ağız florası kaynaklıdır. Enterokoklar özellikle yaşlı ve ürolojik girişim geçiren hastalarda öne çıkar; koagülaz negatif stafilokoklar protez kapak ve cihaz enfeksiyonlarında sıktır. Kültür negatif olguların bir bölümünde önceden verilen antibiyotikler, bir bölümünde ise güç üreyen mikroorganizmalar sorumludur.

Klinik tablo değişkendir. Ateş en sık bulgudur; halsizlik, kilo kaybı, gece terlemesi, yeni ortaya çıkan ya da değişen üfürüm, kalp yetersizliği bulguları ve embolik olaylar görülür. Klasik periferik bulgular — peteşi, tırnak altı çizgisel kanamalar, Osler nodülleri, Janeway lezyonları, Roth lekeleri — günümüzde daha az sıklıkta saptanır. Embolik komplikasyonlar inme, dalak ve böbrek infarktları, mezenter iskemisi ve sağ kalp tutulumunda septik akciğer embolileridir. Mikotik anevrizma ve beyin apsesi ender ancak ağır komplikasyonlardır.

Tanının temeli kan kültürleridir; antibiyotik başlanmadan önce, farklı zamanlarda ve ayrı bölgelerden alınan üç set kültür standarttır. Bu adımın atlanması etkenin belirlenmesini engeller ve tedaviyi güçleştirir. Ekokardiyografi ikinci temel bileşendir: transtorasik inceleme ilk basamaktır, transözofageal inceleme küçük vejetasyonları, apseleri ve protez kapak tutulumunu göstermede belirgin biçimde üstündür ve kuşku sürüyorsa yapılmalıdır. Tanı, klinik, mikrobiyolojik ve görüntüleme bulgularını birleştiren ölçütlerle konur; bilgisayarlı tomografi, pozitron emisyon tomografisi ve lökosit sintigrafisi özellikle protez kapak ve cihaz enfeksiyonlarında tanısal doğruluğu artırmıştır.

Açıklanamayan ateşi olan ve risk etkeni taşıyan hastada bu tanının akla getirilmemesi, gecikmenin başlıca nedenidir. Kültür alınmadan başlanan antibiyotikler ise tanıyı kalıcı biçimde güçleştirir.

Tedavi uzun süreli ve genellikle damar yolundan uygulanan antibiyotik tedavisidir; ajan ve süre etkene, kapak tipine ve komplikasyonlara göre belirlenir. Seçilmiş, dengeli hastalarda tedavinin bir bölümünün ağızdan sürdürülebileceği gösterilmiştir. Kaynak denetimi de gereklidir: enfekte kateter ve cihazların çıkarılması, apselerin drenajı.

Cerrahi, hastaların önemli bir bölümünde gerekir ve zamanlaması sonucu belirler. Başlıca endikasyonlar kapak yetersizliğine bağlı kalp yetersizliği, denetlenemeyen enfeksiyon — apse, fistül, büyüyen vejetasyon, dirençli ateş —, yüksek embolizasyon riski taşıyan büyük vejetasyonlar ve protez kapak tutulumudur. Yineleyen emboli gelişen hastada cerrahinin geciktirilmemesi önerilir. Karar, kardiyoloji, kalp cerrahisi ve enfeksiyon hastalıklarını içeren ekipçe verilmelidir; bu yaklaşımın ölüm oranını azalttığı gösterilmiştir.

Korunmada antibiyotik profilaksisi, yalnızca en yüksek riskli hastalarda — protez kapak, geçirilmiş endokardit, seçilmiş doğuştan kalp hastalıkları — ve belirli diş işlemleri öncesinde önerilir. Buna karşılık ağız-diş sağlığının korunması, düzenli diş bakımı ve deri bütünlüğünün gözetilmesi tüm risk grubunda vurgulanır; günlük yaşamdaki bakteriyemilerin tekil işlemlerden daha önemli olduğu kabul edilmektedir.

Eş anlamlılar

• Bakteriyel endokardit
• Kalp kapağı enfeksiyonu

İlgili terimler

• Kan kültürü
• Ekokardiyografi
• Sepsis
• Kalp kapağı hastalıkları
• Santral venöz kateter